Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài: Khóa luận: Một số giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.
Tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến hiện nay đang thể hiện sự phát triển mạnh mẽ. Sự phát triển mạnh mẽ của các tín ngưỡng bao giờ cũng đem lại sự biến đổi theo hai hướng tích cực và tiêu cực. Trong phần chương ba, chúng tôi xin nêu ra ý nghĩa của việc bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến và đề xuất một số biện pháp nhằm bảo tồn những giá trị văn hóa tốt đẹp của tín ngưỡng này.
Nội dung chính
3. 1. Ý nghĩa của việc bảo tồn giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến
Thờ Mẫu là tín ngưỡng tốt đẹp của dân tộc ta. Tại phố Hiến, tín ngưỡng này có những giá trị văn hóa đặc sắc làm phong phú cho văn hóa Hưng Yên nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung. Trên phương diện đó, chúng tôi thấy rằng, công tác bảo tồn là rất quan trọng giúp để làm sống lại lịch sử, khơi dậy lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Ý nghĩa cơ bản của việc bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến thể hiện ở những điểm sau:
Thứ nhất, bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu là bảo tồn nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa của người dân phố Hiến. Tín ngưỡng thờ Mẫu từ lâu đã đi vào trong đời sống tâm linh của người dân. Cư dân bản địa phố Hiến đến lễ thánh Mẫu như tìm về sự bình yên, cầu may mắn, tài lộc và che chở cho con người lúc họ gặp khó khăn. Đi lễ đền, phủ, chùa thờ Mẫu đã trở thành một nét văn hóa của người phố Hiến. Vào mỗi dịp Rằm, mồng Một, những ngày lễ lớn trong năm, người dân cùng nhau đến nơi thờ Mẫu để cầu mong cho gia đình, những điều tốt đẹp hơn sẽ đến với họ trong cuộc sống. Tại các ngôi đền, chùa, phủ thờ Mẫu chúng ta không lạ khi bắt gặp những hình ảnh của các bà, các cô đi từng đoàn cùng nhau đến bái thánh Mẫu, coi thánh Mẫu là một vị thánh linh thiêng, là người Mẹ che chở, bảo vệ cho con người. Nét đẹp ấy đã hình thành từ lâu ở phố Hiến, truyền từ đời này sang đời khác như một sinh hoạt văn hóa đã trở thành truyền thống đối với mỗi người dân phố Hiến.
Tín ngưỡng thờ Mẫu đã khơi dậy văn hóa tổ chức cộng đồng cho người dân địa phương. Các hoạt động thờ Mẫu diễn ra sôi nổi hàng năm đại diện cho tín ngưỡng thờ Mẫu chính là Lên đồng và lễ hội. Trong đó, ta thấy ở phố Hiến những buổi lễ Lên đồng là một không gian thiêng đồng thời cũng là không gian văn hóa nhằm khơi gợi lại những nét đẹp văn hóa cộng đồng bản địa. Những người đi xem hầu đồng ở phố Hiến thường là phụ nữ, họ chiếm một số lượng đông đảo khi đến cúng Mẫu và xem Lên đồng. Tại những buổi Lên đồng, họ tập trung lại với nhau cùng dâng lên thánh Mẫu những lễ vật thể hiện lòng thành kính, cùng hòa nhập với thế giới thần linh thông qua các ông Đồng, bà Đồng. Họ quy tụ và tập hợp nhau lại thành một nhóm lễ thánh Mẫu và xem Lên đồng. Đó là nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người dân phố Hiến. Trong quá trình Hầu đồng, những người phụ nữ đó vừa đến nhằm cầu cúng cho gia đình mình mặt khác cũng để thỏa mãn nhu cầu tâm linh của mình. Những điệu múa của các ông Đồng, bà Đồng được thăng hòa cùng làn điệu chầu văn mượt mà, trầm bổng, giúp người phụ nữ giải tỏa hết những phiền muộn trong cuộc sống, thoát khỏi cảm giác khó chịu để hòa nhập đến một thế giới không phân biệt giàu – nghèo, nam – nữ và địa vị xã hội. Xét theo khía cạnh này, tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến điều tiết mối quan hệ xã hội trong một cộng đồng hay một nhóm người nào đó. Nói khác, trong thế giới của thánh Mẫu không có sự bất công, chỉ có sự công bằng, tôn vinh đề cao và trân trọng giá trị của con người. Mọi người được thoải mái, tự do xem Lên đồng trong suốt quá trình nghi lễ được diễn ra trong trạng thái trang nghiêm, thành kính. Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
Trong các lễ hội thờ Mẫu tại phố Hiến, nét văn hóa sinh hoạt cộng đồng được thể hiện rõ ràng thông qua các hoạt động của người dân địa phương. Mọi người cùng nhau chuẩn bị lễ hội, sắm nghi lễ, cùng rước thánh Mẫu để thể hiện lòng thành kính. Lễ hội thờ Mẫu tại phố Hiến còn tổ chức nhiều trò chơi văn hóa truyền thống, thu hút nhiều người tham gia đặc biệt là giới trẻ. Trong không gian thiêng thành kính người dân cùng nhau dâng lễ lên thánh Mẫu, trong khoảng không gian tổ chức các trò chơi, người dân cùng nhau tham gia nhiệt tình. Nó đã tạo thành nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng cư dân phố Hiến cần phải bảo tồn, giữ gìn và phát huy.
Thứ hai, bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến là bảo tồn và phát triển sự giao lưu của cư dân bản địa với cư dân các nước khác đặc biệt là Trung Quốc. Trải qua quá trình phát triển của lịch sử, phố Hiến trước đây đã trải qua nhiều biến động đặc biệt là quá trình di chuyển dân cư. Với tính chất đặc trưng là đô thị cảng sông, thuyền bè tấp nập, phố Hiến đã chứng kiến nhiều cuộc di dân từ nước khác đến sinh sống, định cư trong đó di cư với số lượng đông đảo phải kể đến người Trung Quốc. Họ là những người lính bại trận, những người vì khổ cực muốn tìm đến miền đất hứa để an cư lạc nghiệp. Người Trung Quốc di dân và định cư lâu năm ở phố Hiến đã mang theo Thiên Hậu Thánh Mẫu và truyền thuyết về mẫu Dương Quý Phi đến thờ phụng ở phố Hiến. Trải qua quá trình phát triển, những vị thánh Mẫu này xuất thân có nguồn gốc từ vị thần hàng hải đã được người dân phố Hiến tiếp nhận. Điều này vừa thể hiện sự giao lưu, hội nhập văn hóa vừa thể hiện sự chung sống hòa thuận của người dân bản địa và người Trung Quốc. Họ cùng đến thờ cúng Thánh Mẫu vừa chung tay xây dựng những công trình tôn giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu phát triển trên địa bàn phố Hiến.
Thứ ba, bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến góp phần tạo nên nhiều giá trị cho tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam. Trước hết, tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến thể hiện là một trong những nơi thờ Mẫu ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ. Cùng có những đặc điểm chung như các nơi khác ở miền Bắc, nhưng ở phố Hiến, tín ngưỡng thờ Mẫu cũng mang đậm dấu ấn bản địa. Điều này được thể hiện ở sự giao lưu, tiếp biến văn hóa với các Mẫu người Hoa. Đặc biệt nó đã thể hiện nét đặc sắc trong vị trí địa lý tại phố Hiến, đó là một đô thị cảng sông. Tính chất cảng sông biểu hiện thông qua nhân vật Mẫu thờ cúng đều xuất phát từ những vị thần hàng hải và địa bàn tập trung khu vực thờ Mẫu ở hồ Bán Nguyệt – nơi trước đã từng là cảng sông tấp nập thuyền bè qua lại. Điều đó đã tạo lên dấu ấn đặc sắc cho tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến. Góp phần tạo lên sắc màu cho tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam. Những công trình tôn giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến còn đem lại những giá trị văn hóa đặc sắc góp phần làm phong phú hơn những công trình tôn giáo, tín ngưỡng ở Việt Nam. Những công trình ấy mang đậm dấu ấn của người Việt nhưng cũng thể hiện sự giao lưu với nét kiến trúc của các nước khác trên thế giới.
Thứ tư, bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến sẽ góp phần phát triển du lịch địa phương. Du lịch là một trong những ngành quan trọng góp phần vào sự phát triển kinh tế đất nước. Hưng Yên là một vùng đất đồng bằng, không có địa hình núi, biển để phát triển du lịch tự nhiên nhưng trái lại, Hưng Yên có rất nhiều tiềm năng để phát triển du lịch văn hóa, du lịch tâm linh. Trong đó, phố Hiến là một địa danh rất tiềm năng để phát triển du lịch. Nằm ở thành phố – nơi có điều kiện cơ sở vật chất thuận lợi như khách sạn, nhà hàng, bưu điện… phố Hiến nằm ở trung tâm thành phố thuận lợi về mặt giao thông, đi lại. Với hệ thống đền, miếu, phủ thờ Mẫu có nhiều giá trị lịch sử, kiến trúc, hội họa, điêu khắc…, tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến thực sự là một di sản quý giá đem vào khai thác du lịch. Những nhân tố thuận lợi đó, tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến là một trong những di sản quan trọng để phát triển du lịch Hưng Yên. Vì vậy, việc bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến sẽ góp phần phát triển du lịch địa phương, đem lại thu nhập cho cộng đồng dân cư địa phương, các cơ sở kinh doanh du lịch nói riêng và sự phát triển của du lịch Hưng Yên nói chung.
Tóm lại, những ý nghĩa văn hóa trên của tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến cần phải được bảo tồn. Trước sự phát triển của kinh tế thị trường, trước sự thay đổi của những giá trị xã hội thì việc cần thiết phải làm chính là lưu giữ, bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống, cổ xưa trước sự xâm lăng của những điều không tốt làm thay đổi giá trị cũ theo hướng tiêu cực. Vì vậy, tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến cần phải được bảo tồn và giữ gìn cho những thế hệ sau này biết về văn hóa truyền thống của dân tộc.
3.2. Đề xuất ý kiến. Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
Trên cơ sở điền dã và khảo sát thực tế, chúng tôi nhận thấy rằng, tín ngương thờ Mẫu ở phố Hiến đang phát triển. Tuy nhiên, sự phát triển đó cũng đặt ra không ít những vấn đề. Trên cơ sở nêu ra những vấn đề còn tồn tại của tín ngưỡng này, chúng tôi xin để xuất một số giải pháp nhằm bảo tồn và giữ gìn những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
3.2.1. Một số vấn đề đặt ra
Thờ Mẫu là một trong những tín ngưỡng tốt đẹp ở phố Hiến đang cần được lưu giữ và phát huy. Việc phát triển tín ngưỡng này cũng đặt ra không ít những vấn đề cần phải suy nghĩ và giải quyết. Sự phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu là một quá trình mang tính hai mặt. Tích cực có thể nhìn thấy thông qua những giá trị văn hóa mà tín ngưỡng này mang lại còn tiêu cực thì cũng không hề ít.
Thứ nhất, vấn đề lấn chiếm đất vỉa hè, lòng đường kinh doanh tại các di tích thờ Mẫu. Các di tích thờ Mẫu thường tập trung đông đảo khách đến tham quan, cúng lễ. Đặc biệt tại cụm di tích thờ Mẫu cạnh hồ Bán Nguyệt, nơi tập trung đậm đặc các di tích và thu hút khách tham quan, những người kinh doanh, buôn bán đã lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh. Hiện tượng này trở thành khá phổ biến tại các điểm di tích ở phố Hiến. Điều này đã làm cho tính thẩm mĩ tại các khu di tích bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Các quán mọc san sát ở vỉa hè đặc biệt là vào dịp Tết, khi người dân đến cũng lễ nhiều. Không chỉ chiếm lẫn vỉa hè, tại khu vực đền Mẫu các quán kinh doanh còn mở lan đến khu vực cổng Tam quan của ngôi đền này. Điều này đã làm mất đi vẻ đẹp vốn được coi là cổ kính của ngôi đền này. Tại các chùa như chùa Chuông cũng xuất hiện các hàng quán, thậm chí hàng quán này còn mọc dưới khu vực vòng xuyến lòng đường (cạnh chùa) và ngay trước cổng chùa, mời chèo kéo khách gây ảnh hưởng đến trật tự an ninh và mỹ quan của khu chùa này. Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
Thứ hai, vấn đề tôn tạo lại các di tích thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến. Di tích thờ Mẫu là công trình tín ngưỡng mang đậm dấu ấn của người xưa để lại. Thông qua những công trình đó, người xưa muốn để lại nhắn gửi tâm tình cũng như quan niệm về đạo lý làm người, triết lý sống. Quá trình tôn tạo di tích tại các đền, đình, chùa thờ Mẫu ở phố Hiến đã đặt ra không ít những vấn đề. Đặc biệt là vấn đề trùng tu, tôn tạo lại di tích luôn là một bài toán khó đối với những nhà quản lý văn hóa. Đặc biệt là sự việc gần đây nhất tại đền Mẫu, năm 2025 Ban quản lý di tích đã tự ý xây thêm 9 ki ốt bán hàng mà chưa được sự cho phép của các cấp ngành liên quanh. Vấn đề xây mới này của ban quản lý di tích đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khuôn viên của đền Mẫu. Nó đặt ra câu hỏi về trùng tu di tích, làm sao để phù hợp, không làm mất vẻ mỹ quan mà vẫn khơi gợi được giá trị văn hóa của điểm di tích. Tại một số điểm thờ Mẫu đã thể hiện sự xuống cấp, nên vấn đề trùng tu lại di tích đang là một vấn đề cấp bách đặt ra cho những nhà quản lý.
Thứ ba, vấn đề ứng xử văn hóa nơi thờ Mẫu. Có thể nói, ứng xử văn hóa nơi đền thờ Mẫu là một trong những vấn đề đang đặt ra hiện nay. Điều này không chỉ xuất hiện ở những nơi thờ Mẫu mà còn xuất hiện ở công trình tôn giáo, tín ngưỡng tiêu biểu trên khắp cả nước. Văn hóa ứng xử ở đây chính là cách nhân dân đến cúng lễ thông qua thái độ đến thờ cúng là chủ yếu, thông qua trang phục và cách nói năng đi lại. Tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến một cách nhanh chóng trong thời gian hiện nay. Sự phát triển của kinh tế làm cho người ta nghĩ nhiều hơn đến yếu tố tâm linh, nghĩ nhiều hơn đến thánh thần – những thế lực phù trợ cho cuộc sống của con người. Người dân đến các đình, đền chùa thờ cúng ngày càng nhiều, không chỉ vào các dịp Rằm, mùng Một, lễ hội mà còn cả những ngày thường cũng thấy xuất hiện người đến thờ cúng. Điều đáng quan tâm ở đây là những người dân đến đây và ứng xử văn hóa nơi linh thiêng ra sao? Theo quan sát vào dịp đông khách đặc biệt là sau Tết là mùa của lễ hội, tại những nơi xuất hiện tín ngưỡng thờ Mẫu, lượng khách đến với các đình, đền, chùa tăng đột biến. Sự gia tăng đột biến này đã khiến cho tại các di tích tôn giáo tín ngưỡng xảy ra tình trạng mọi người chen chúc nhau để cùng hành bái lễ. Hiện tượng này thường thấy nhất tại đền Mẫu – Hưng Yên. Vào dịp cao điểm khách, khu đền này phải chứa đến hàng trăm người. Điều đáng nói ở đây là mọi người đến hành bái đông đúc muốn xin quẻ đầu năm đã chen lấn nhau tại ngay chốn linh thiêng để được rút thẻ. Hình ảnh đó gây ra một sự phản cảm cho bất kỳ du khách nào đến tham quan ngôi đền này. Không dừng lại ở đó, tại khu vực linh thiêng, mọi người nói chuyện với nhau to, làm ảnh hưởng đến nghi thức hành bái của người khác. Vào dịp đông khách, không chỉ có đền Mẫu mà còn nhiều nơi khác cũng xảy ra tình trạng trên tranh chấp xin lộc Mẫu. Vấn đề ứng xử tại nơi linh thiêng đã được báo chí, dư luận lên tiếng đặc biệt là trong những năm gần đây, nghi thức hành lễ và thái độ mọi người đến hành lễ luôn đặt ra những vấn đề về văn hóa ứng xử nơi linh thiêng. Việc xin lộc Mẫu không phải là xấu, tuy nhiên xin như thế nào cho đúng văn hóa và không làm ảnh hưởng đến những người xung quanh lại là một vấn đề đang đặt ra hiện nay.
Thứ tư xuất hiện tình trạng ăn xin gây phiền hà cho khách du lịch tại các đền thờ Mẫu. Tại đền Mẫu theo quan sát của chúng tôi vào dịp lễ đông khách du lịch đã xuất hiện một số đối tượng ăn xin. Các đối tượng này ngang nhiên đến xin tiền của khách một cách công khai mà không có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng. Thực trạng này diễn ra đã gây không ít những khó chịu cho du khách. Một trong những tiêu chí để đánh giá tính hấp dẫn tại một điểm du lịch (di tích) là sự quay trở lại của khách du lịch. Nếu không có biện pháp kịp thời ngăn chặn tình trạng trên, số lượt khách quay trở lại điểm du lịch đó sẽ giảm.
Thứ năm, vấn đề quản lý tín ngưỡng thờ Mẫu ở Phố Hiến. Sự phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu trong những năm gần đây là một vấn đề đang đặt ra cho những cơ quan chức năng. Bởi đây là một quá trình phát triển theo hai hướng tích cực và tiêu cực. Mặt tích cực đó là những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc được bảo tồn và phát huy theo thời gian, để lại cho đời sau những giá trị được hun đúc qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, sự phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu trong những năm gần đây ở phố Hiến đang phát triển theo hướng tự phát, chưa thực sự có sự quy hoạch, đầu tư đúng mức. Tại những địa điểm thờ Mẫu đang bộc lộ rõ sự lỏng lẻo trong quản lý. Các nghi thức, lễ hội thờ Mẫu diễn ra chưa đi vào đồng bộ, mới chỉ phát triển một cách nhỏ, lẻ, không có sự quy hoạch tổng thể. Hầu bóng là một trong những nghi lễ quan trọng không thể thiếu đại diện cho tín ngưỡng thờ Mẫu cũng bị những thành phần lợi dụng lòng tin của mọi người nhằm lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Sự phát triển của tín ngưỡng thờ Mẫu đã đặt ra những vấn đề nan giải cho thành phố Hưng Yên hiện nay.
3.2.2. Một số biện pháp Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
Trong quá trình đi khảo sát địa bàn phố Hiến về tín ngưỡng thờ Mẫu ở trên địa bàn này tôi xin đưa ra một số biện pháp trên những cơ sở xuất phát từ thực tế: trong quá trình điền giã, chúng tôi nhận thấy rằng, tín ngưỡng thờ Mẫu đem lại những nhiều mặt tích cực nhưng cũng không ít tiêu cực đặt ra cho các cơ quan văn hóa. Đặc biệt là các hoạt động thờ Mẫu diễn ra trên địa bàn phố Hiến trong những năm gần đây diễn ra thường xuyên và có nhiều sự thay đổi. Trên cơ sở nhận thấy những vấn đề bất cập đặt ra cho công tác bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến tôi xin đưa ra một số biện pháp bảo tồn trước mắt tín ngưỡng tốt đẹp này.
Thứ nhât, quy hoạch các điểm bán hàng quán quanh địa điểm thờ Mẫu. Các đền, phủ, miếu, chùa là khoảng không gian thiêng cho mọi người đến lễ bái, cầu mong mọi việc đều diễn ra thuận lợi, gia đình yên ấm, hạnh phúc. Với hiện trạng của các công trình tôn giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến đang có nguy cơ bị xâm hại nghiêm trọng bởi việc lấn chiếm trở thành nơi kinh doanh xung quanh các địa điểm thờ Mẫu. Với vấn đề bất cập nêu trên để bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại những di tích văn hóa chúng ta cần phải có sự quy hoạch lại các địa điểm kinh doanh. Vẻ đẹp của các công trình tôn giáo, tín ngưỡng cần được bảo vệ. Nó không chỉ thể hiện một nét đẹp văn hóa của người phố Hiến mà còn thể hiện nét đẹp của chính công trình kiến trúc nhằm tạo ấn tượng thu hút khách du lịch. Chính vì lẽ đó, việc đảm bảo vẻ đẹp mỹ quan cho khu di tích là điều cần làm.
Để thực hiện quy hoạch lại các điểm bán hàng trên địa bàn phố Hiến trước tiên cần phải giáo dục ý thức cho các hộ kinh doanh đang có quán hàng trước cửa đền, phủ, miếu, chùa, trước vỉa hè ở lòng đường khu vực thờ Mẫu hiểu được tầm quan trọng của việc bảo vệ các di tích, công trình thờ Mẫu là nhằm bảo tồn những nét đẹp văn hóa, quan trọng hơn là thu hút nhiều hơn nữa khách du lịch tới tham quan. Việc quy hoạch lại địa điểm quán là giúp họ phục vụ tốt hơn du khách và bán được nhiều hàng hơn nhờ vào lượng du khách ngày càng tăng trong các dịp lễ bái. Đưa ra những lợi ích khi họ thực hiện kinh doanh tại điểm quy hoạch vừa có thể đảm bảo được mỹ quan cho khu di tích vừa đảm bảo được lợi ích cho những người kinh doanh.
Việc quy hoạch các điểm bán hàng là một trong những biện pháp quan trọng nhằm giữ gìn nét đẹp cho các di tích thờ Mẫu, tránh xảy ra tình trạng mất trật tự an ninh giữa khách và người buôn bán, làm ảnh hưởng đến trật tự của khu di tích. Các gian hàng bán phục vụ cho khách du lịch sẽ được tập hợp lại thành một khu riêng sẽ đảm bảo việc cung cấp các dịch vụ cung cấp cho khách khi đến với các điạ điểm thờ Mẫu, các gian hàng được bày bán gọn gàng, tránh tình trạng bày đồ tràn nan ra vỉa hè, long đường gây khó khăn cho những phương tiện qua lại. Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
Thứ hai, bảo tồn các di tích thờ Mẫu trên nguyên tắc bảo tồn nguyên trạng. Các công trình tôn giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến đang bộc lộ sự xuống cấp. Một số hạng mục phải sửa chữa, nhiều công trình đã rạn nứt. Một trong những nguyên tắc khi tu sửa và bảo tồn di tích chính là bảo tồn nguyên trạng. Bảo tồn dựa trên gốc tích ban đầu cho di tích. Đem di tích là bằng chứng cho lịch sử sống mãi với thời gian. Có như vậy, các di tích đại diện cho tín ngưỡng thờ Mẫu mới giữ nguyên được những giá trị văn hóa tốt đẹp của nó.
Đối với các đền, phủ thờ Mẫu là những nơi hoạt động thu hút đông đảo sự quan tâm của du khách thập phương cần có những biện pháp để đảm bảo phục vụ khách tốt nhất nhưng không làm tổn hại đến di tích. Nhất là vào mùa lễ hội, ngày lễ đầu năm là những dịp đông khách, sức ép lên các đền, phủ rất lớn, người dân đến đông tạo lên sự lộn xộn, xâm hại đến di tích nên cần phải có sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, nếu để tình trạng trên kéo dài sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công trình tôn giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu. Huy động nhiều hơn nữa đội ngũ bảo vệ, tuần tra thường xuyên và nhắc nhở cho ý thức của du khách về việc giữ gìn các di tích văn hóa đặc sắc của phố Hiến. Ngoài ra, khi khởi công tu sửa các hạng mục cần phải xin phép các cơ quan chức năng, người dân không được tự ý xây mới xâm hại đến các di tích, trên cơ sở giữ nguyên trạng những nét đẹp vốn có của các công trình tôn giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu độc đáo.
Đối với các chủa cũng cần bảo tồn các gian thờ Mẫu nói riêng và toàn bộ khu chùa nói chung trên nguyên tắc bảo tồn nguyên trạng. Những gian thờ Mẫu thường nằm ở gian cuối cùng, sâu nhất trong chùa. Các ngôi chùa ở phố Hiến như chùa Hiến, chùa Chuông… đều có gian thờ Mẫu. Các gian thờ này cần được bảo tồn một cách kỹ lưỡng bởi hàng năm, nơi đây đón rất nhiều khách đến lễ bái. Khoảng không gian thờ Mẫu ở chùa có phần thu hẹp hơn các phủ, miếu, đền thờ Thánh Mẫu. Chính vì thế, cần có những biện pháp kịp thời để giữ nguyên trạng các công trình thờ Mẫu ở phố Hiến tránh để tình trạng mai một như dán những biển chỉ dẫn cho khách không lộn xộn, mất công tìm kiếm, có người trực trong các gian thờ Mẫu nhắc nhở du khách trật tự, không được xâm hại đến những đồ vật trong điện thờ. Tiến hành tu sửa các gian thờ Mẫu giữ nguyên nét đẹp ban đầu vốn có của nó nhưng cũng phải chú ý đến tổng thể của ngôi chùa, không được làm mất hoặc biến dạng kiến trúc ban đầu vốn có của ngôi chùa. Đảm bảo sự hài hòa giữa các gian thờ Phật và không gian thờ Mẫu. Có như vậy, chùa mới giữ nguyên được những giá trị văn hóa đặc sắc vốn có của nó và các gian thờ Mẫu mới có thể thực hiện trên nguyên tắc “bảo tồn nguyên trạng” của mình. Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
Thứ ba, tuyên truyền, giáo dục ý thức cho người dân về “văn hóa ứng xử” nơi thờ Mẫu. Cửa đền là nơi linh thiêng, việc tuyên truyền, giáo dục ý thức cho người dân về “văn hóa ứng xử” thờ Mẫu là một điều cần phải làm. Bởi nó chỉ thể hiện một lối ứng xử văn minh mà còn thể hiện được vẻ đẹp của con người phố Hiến. Làm cho các hoạt động lễ bái tại nơi thờ Mẫu trở lên “đẹp” hơn.
Đối với người dân bản địa, việc phải làm trước tiên đó là giáo dục ý thức cho những người thường xuyên đến cúng bái Mẫu. Những người này có ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử rất nhiều bởi họ là vừa là những người thờ cúng Mẫu vừa chính là người tuyên truyền một cách hiệu quả về một lối văn hóa ứng xử văn minh cho những người khác cùng biết để thực hiện. Đây là những đối tượng không khó tìm, việc tuyên truyền hiệu quả sẽ giúp họ thay đổi suy nghĩ và tác động đến nhận thức của người khác. Vì người có uy tín nói với những người khác thì việc thay đổi nhận thức của những người khác sẽ dễ dàng hơn. Ngoài những người có uy tín trong việc lễ bái thường xuyên ở các nơi thờ Mẫu thì đối tượng các Ông Đồng, Bà Đồng là những người không thể bỏ qua. Hơn hết, họ là những người có một lượng người đi theo đông đảo, những lời nói của họ sẽ có trọng lượng để mọi người nghe theo. Đưa những thông tin về một lối ứng xử nơi thờ Mẫu cho Ông Đồng, Bà Đồng biết để họ nghe theo như một cách thể hiện lòng “trung thành” với Thánh Mẫu, vừa là một cách giáo dục những người đi theo về văn hóa ứng xử tốt. Những Ông Đồng, Bà Đồng sẽ là những người truyền đạt thông tin vừa nhanh chóng vừa có sức lan tỏa mạnh mẽ và hiệu quả.
Đối với du khách thập phương, đây là những người từ nơi khác đến, nghe thấy sự linh thiêng của Thánh Mẫu đến cầu cúng mọi việc linh ứng. Hàng năm, tại các địa điểm thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến là nơi khách thập phương đến rất nhiều. Vì vậy, văn hóa ứng xử nơi thờ Mẫu cũng có sự góp mặt của thành phần đông đảo này. Việc tuyên truyền đối với những đối tượng này gặp rất nhiều khó khăn bởi họ không phải là người thường xuyên đến khu vực thờ Mẫu ở phố Hiến. Họ chỉ đến khoảng 1 – 2 lần trong năm. Cần có sự tuyên truyền bằng hình ảnh để tác động nhận thức đến đối tượng này. Các bảng thông báo vào những nơi quan trọng mọi người hay đến thờ cúng Mẫu, dán ở nơi mọi người hay qua lại để họ có thể nhìn thấy và thực hiện.
Việc thực hiện một lối ứng xử văn minh nơi thờ Mẫu là một điều cần làm nhằm bảo tồn những nét đẹp, giá trị của tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến. Điều này không chỉ thể hiện trên những di tích thờ Mẫu, những hoạt động Lên đồng hay lễ hội mà còn thể hiện trong chính nét đẹp văn hóa của người dân đi cúng Mẫu. Đó là những giá trị cần phải bảo tồn, giữ gìn và phát huy theo năm tháng.
Thứ tư, xây dựng website giới thiệu về tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến. Với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin trong xã hội hiện đại, việc đưa những giá trị văn hóa tốt đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến để mọi người cùng biết là một điều cần thiết. Vì vậy, việc xây dựng website quảng bá và bảo tồn những nét đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu là một điều cần thiết. Ở Hưng Yên chưa có website nào chuyên phụ trách nói về tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến. Theo nghiên cứu của chúng tôi, các website của trung tâm xúc tiến du lịch – đơn vị sự nghiệp trực thuộc Sở văn hóa thể thao và du lịch Hưng Yên chỉ cung cấp các địa điểm di tích thờ Mẫu và lịch sử hình thành, phát triển chứ chưa chuyên phụ trách về tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến. Vì vậy, tôi mạnh dạn đề xuất việc xây dựng website chuyên viết để bảo tồn giữ gìn những nét văn hóa đặc sắc về tín ngưỡng thờ Mẫu phố Hiến trong đó trang web sẽ thường xuyên cập nhập thông tin về:
- Các hoạt động đã, đang và sắp diễn ra tại các địa điểm thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến.
- Cung cấp thông tin văn hóa về các đền, phủ, miếu thờ Mẫu, nhân vật thờ tự, cách bài trí, những giá trị văn hóa đặc sắc nổi bật. Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
- Các hạng mục, kiến trúc cần bảo tồn, trùng tu tại các đền, phủ, miếu thờ Mẫu.
- Các bài xây dựng về lối ứng xử văn hóa nơi thờ Mẫu.
Trang web trên sẽ cung cấp những thông tin đầy đủ về tín ngưỡng thờ Mẫu ở Hưng Yên, những điều thắc mắc của du khách, các giá trị văn hóa đặc sắc của tín ngưỡng thờ Mẫu nhằm quảng bá và cũng là biện pháp bảo tồn tín ngưỡng này một cách hiệu quả. Thông qua website, mọi người có thể cập nhập được hiện trạng tín ngưỡng thờ Mẫu bao gồm các di tích, công trình tôn giáo tín ngưỡng, các hoạt động diễn ra để các nhà nghiên cứu, mọi người có thể nắm bắt thông tin một cách nhanh gọn, chính xác nhất.
Trang web còn là một nơi lưu giữ những thông tin, số liệu tuyệt vời cho công tác ghi chép và tra cứu cho mọi người. Việc quản lý các thông tin trên trang web tốt sẽ tạo lên một tiền đề tốt cho việc bảo tồn các giá trị văn hóa của tín ngưỡng thờ Mẫu thông qua ghi chép, các hình ảnh, tư liệu sống động trực tuyến. Mọi nguồn thông tin và trích dẫn đều được đảm bảo trên trang web như nội dung chính thống dưới sự quản lý của Sở văn hóa thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên. Điều đó không chỉ gìn giữ và bảo tồn những giá trị văn hóa của phố Hiến mà còn góp phần phát triển du lịch, xây dựng tín ngưỡng thờ Mẫu trở thành một chương trình du lịch tâm linh đặc sắc ở Hưng Yên.
- Tiểu kết chương 3:
Một số vấn đề hiện nay đặt ra đối với tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến bao gồm cả các di tích thờ Mẫu, các hoạt động thờ Mẫu, địa bàn thờ Mẫu… đặt ra những khó khăn. Đó là những khó khăn trong công tác bảo tồn di tích thờ Mẫu, quản lý các hoạt động thờ Mẫu diễn ra đặc biệt là các buổi Lên đồng và lễ hội, các vấn đề về văn hóa ứng xử nơi đền thờ Mẫu, sự lấn chiếm lòng đường, vỉa hè kinh doanh… đều là những bài toán khó đặt ra với cơ quan chức năng trong công tác duy trì và bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến.
Thông qua một số đề xuất biện pháp chủ yếu nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa của tín ngưỡng thờ Mẫu trên địa bàn phố Hiến. Những đề xuất đó xuất phát từ quá trình điền giã thực tế, phát hiện những giá trị tốt đẹp của tín ngưỡng thờ Mẫu cũng như vấn đề bất cập đặt ra tại các điểm di tích thờ Mẫu.
KẾT LUẬN Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
Phố Hiến đã từng một thời là đô thị cảng sông với sự phát triển rực rỡ của kinh tế – văn hóa. Trải qua quá trình phát triển của lịch sử và những biến cố thời gian, hiện nay phố Hiến chỉ còn là trầm tích một thời của một thương cảng sầm uất. Sự tàn lụi về kinh tế của phố Hiến thể hiện dòng chảy chung của lịch sử. Tuy nhiên, những giá trị văn hóa của phố Hiến thì còn sống mãi với thời gian. Giá trị văn hóa tiêu biểu ở phố Hiến chính là tín ngưỡng thờ Mẫu.
Thờ Mẫu là một nét văn hóa tốt đẹp của người Việt thể hiện tình cảm trân trọng và tôn vinh những giá trị của người phụ nữ. Tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến là tín ngưỡng mang đậm dấu ấn bản địa, thể hiện quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa đặc sắc giữa văn hóa Việt Nam với văn hóa các nước trên thế giới. Tại phố Hiến, các công trình tôn giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu được xây dựng với mức độ dày đặc. Tại các đền, phủ, miếu không gian thờ tự và các hoạt động thờ Mẫu được diễn ra thường xuyên, thu hút đông đảo cư dân bản địa tham gia. Tại các chùa, Mẫu được thờ tự ở gian linh thiêng sau Phật. Các gian thờ Mẫu được tu bổ, ngày càng trang hoàng, rộng rãi, đápt ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của người dân. Các hoạt động Lên đồng và lễ hội được diễn ra sôi nổi.
Với những dấu ấn đặc trưng của tín ngưỡng thờ Mẫu ở phố Hiến, ta có thể thấy những giá trị văn hóa mà tín ngưỡng này đóng góp cho văn hóa Hưng Yên nói riêng, văn hóa Việt Nam nói chung. Giá trị ấy được lưu giữ và truyền đời từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tín ngưỡng thờ Mẫu ngày càng có xu hướng phát triển trong những năm gần đây tại phố Hiến. Điều này thể hiện rõ nét trong việc mở rộng địa bàn hoạt động, các lễ hội tổ chức thường xuyên và tần suất diễn ra các buổi Lên đồng. Đây là dấu hiệu tốt cho việc phát triền và giữ gìn những giá trị văn hóa của tín ngưỡng tốt đẹp này. Tuy nhiên, sự phát triển đó cũng kéo theo nhiều vấn đề tiêu cực nảy sinh, điển hình là vấn đề lấn chiếm vỉa hè lòng đường kinh doanh và nhiều thành phần lợi dụng lòng tin của nhân dân để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, rất cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng. Việc đề xuất và đưa ra những biện pháp giải quyết những vấn đề tiêu cực đặt ra cho tín ngưỡng thờ Mẫu tại địa bàn phố Hiến là điều nên làm bởi đó là cách để tín ngưỡng thờ Mẫu phát triển theo đúng hướng và giữ gìn được những giá trị văn hóa tốt đẹp.
Phố Hiến không chỉ biết đến thông qua các hoạt động kinh tế mà còn biết đến với nền văn hóa phát triển rực rỡ. Dần dần, đi cúng Mẫu đã trở thành một nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa của người dân phố Hiến, là một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh của họ. Những ngày lễ hội, dịp lễ tết được người dân tham dự chuẩn bị thể hiện lòng thành kính dâng lên vị thánh Mẫu của cư dân bản địa. Đó là nét đẹp được giữ gìn qua nhiều thế hệ được người dân phố Hiến trân trọng và tôn vinh. Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến.
XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:
===>> Khóa luận: Tín ngưỡng thờ Mẫu khu vực phố Hiến tỉnh Hưng Yên
Dịch Vụ Viết Luận Văn Thạc Sĩ 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://vietthuethacsi.com/ – Hoặc Gmail: dicvuluanvanthacsi@gmail.com
[…] ===>> Khóa luận: Giải pháp bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu tại phố Hiến […]