Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài: Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào các nước ASEAN giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2024 dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.
Nội dung chính
I. ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA TRUNG QUỐC VÀO CÁC NƯỚC ASEAN GIAI ĐOẠN 2017-2024
FDI được đề cập đến trong chương II là FDI của Trung Quốc vào các nước ASEAN và là lượng vốn FDI ròng (tính tổng luồng FDI vào và ra trên cán cân thanh toán của các nước ASEAN).
1. Quy mô và tốc độ tăng vốn đầu tư
Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN giai đoạn 2017-2024 đã có những bước chuyển biến đáng kể theo hướng tích cực. Tổng lượng vốn FDI toàn giai đoạn lên tới 2.374,74 triệu USD, trong đó giai đoạn đầu từ năm 2017 đến năm 2020 tổng lượng vốn FDI chỉ đạt 1,95 triệu USD, giai đoạn sau từ năm 2021 đến năm 2024, lượng vốn đầu tư tăng mạnh, tổng lượng vốn FDI trong bốn năm này lên tới 2.372,79 triệu USD, đưa Trung Quốc trở thành một trong mười nước đầu tư nhiều nhất vào ASEAN trên toàn thế giới (ASEAN Secretariat, 2025). Mức đầu tư cụ thể từng năm như sau:
- Bảng 1: FDI của Trung Quốc vào ASEAN giai đoạn 2017-2024
Lượng FDI của Trung Quốc chiếm chưa đầy 1% tổng vốn FDI vào ASEAN trong giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2024. Trong giai đoạn 2017-2020, FDI của Trung Quốc có cùng xu hướng giảm so với tổng FDI vào ASEAN do nguyên nhân chính là tác động của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 2015 khiến môi trường đầu tư của các nước ASEAN xấu đi. Tuy nhiên riêng năm 2019, nhà đầu tư Trung Quốc gia tăng đầu tư, ngược với xu hướng đầu tư chung do Chính phủ Trung Quốc chính thức khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài trong chiến lược “vươn ra quốc tế” (going global). Trong giai đoạn này, FDI của Trung Quốc chiếm tỷ trọng không đáng kể trong tổng FDI vào ASEAN. Sang giai đoạn 2021-2024, tỷ trọng này đã tăng lên, đạt 1,6%. Mặc dù FDI của Trung Quốc vẫn còn nhỏ nhưng có tốc độ gia tăng nhanh chóng. Trung bình FDI của Trung Quốc tăng 97%/năm trong giai đoạn 2021-2024, gấp hơn ba lần so với tốc độ tăng trung bình vốn FDI vào ASEAN trong giai đoạn này (31%). Có thể khẳng định Trung Quốc là một nhà đầu tư đầy tiềm năng đối với các nước ASEAN.
- Biểu đồ 2: FDI của Trung Quốc vào ASEAN giai đoạn 2017-2024
1.1. Giai đoạn 2017-2020 Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Lượng vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN trong giai đoạn này biến động rất bất thường, chỉ đạt 1,95 triệu USD, giảm mạnh so với giai đoạn 2013-2016 (608 triệu USD) (ASEAN Secretariat, 2024). Nguyên nhân chủ yếu là do trong giai đoạn này các nhân tố gây bất lợi chiếm ưu thế hơn so với các nhân tố tạo thuận lợi cho hoạt động FDI. Các nhân tố thuận lợi bao gồm chính sách khuyến khích đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Chính phủ Trung Quốc và môi trường đầu tư của một số nước ASEAN được cải thiện sau nhiều nỗ lực của Chính phủ các nước ASEAN, trong đó nhân tố “đẩy” từ Chính phủ Trung Quốc giữ vai trò chủ đạo. Tác động xấu của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 2015, suy thoái kinh tế thế giới 2020 cùng nhiều bất ổn chính trị – xã hội tại các nước ASEAN là các nhân tố gây bất lợi cho hoạt động FDI của Trung Quốc vào ASEAN giai đoạn này.
Lượng vốn FDI qua từng năm cụ thể như sau: Năm 2017 FDI giảm hơn 4 lần so với năm 2016, chỉ đạt 62,61 triệu USD (so với mức 291,25 triệu USD của năm 2016) (ASEAN Secretariat, 2024). Sang năm 2018, các doanh nghiệp Trung Quốc lại ồ ạt rút vốn về, làm lượng FDI trong năm này tiếp tục giảm hơn 3 lần so với năm trước đó, chỉ còn -133,39 triệu USD. Đến năm 2019, FDI đột biến tăng đạt mức 147,47 triệu USD (gấp đôi so với lượng đầu tư của năm 2017). Năm 2020 một lần nữa đánh dấu sự suy giảm mạnh vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN, lượng vốn đầu tư giảm hơn 151% so với năm 2019, chỉ còn -74,74 triệu USD.
- Bảng 2: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo thành phần giai đoạn 2017-2020
Sự sụt giảm mạnh mẽ vốn FDI trong hai năm 2017 và 2018 chủ yếu bắt nguồn từ sụt giảm mạnh ở vốn chủ sở hữu và lợi nhuận tái đầu tư (xem bảng 2). Nguyên nhân là do cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 2015 khiến cho kinh tế toàn thế giới mà đặc biệt là kinh tế các nước ASEAN tiếp tục bị ảnh hưởng nặng nề. Trong khi đó FDI còn khá mới mẻ đối với các doanh nghiệp Trung Quốc, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, không thuộc sở hữu Nhà nước. Thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất khẩu tư bản, các doanh nghiệp này đã bị thua lỗ nặng nề trong suốt thời kỳ khủng hoảng, đặc biệt là tại các nước ASEAN – khu vực chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 2015. Những thất bại này đã gây nên tâm lý lo lắng, e ngại đối với các nhà đầu tư Trung Quốc, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã ồ ạt tiến hành bán cổ phần, rút vốn góp, bán doanh nghiệp, thoái lui đầu tư khiến cho luồng vốn chủ sở hữu và lợi nhuận tái đầu tư suy giảm nghiêm trọng. Trong khi đó tín dụng nội bộ vẫn được duy trì đều đặn qua các năm (Xem bảng 2). Công ty mẹ vẫn tiếp tục cho chi nhánh vay do các khoản vay có tính thanh khoản cao, ít rủi ro trong việc thu nợ. Như vậy trong hai năm 2017, 2018, xu hướng đầu tư của nhà đầu tư Trung Quốc là giảm lượng vốn đầu tư vào cũng như rút bớt vốn góp và lợi nhuận tái đầu tư dẫn đến giảm mạnh lượng vốn FDI.
Sang năm 2019 lượng FDI của các nhà đầu tư Trung Quốc lại gia tăng bất thường do có nhân tố “đẩy” là các chính sách khuyến khích đầu tư ra nước ngoài của Chính phủ Trung Quốc, cùng nhân tố “kéo” là môi trường đầu tư đã hấp dẫn hơn tại các nước ASEAN sau những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của Chính phủ các nước ASEAN. Năm 2019, Chính phủ Trung Quốc tiếp tục đưa ra chính sách “hướng ra quốc tế” (going global). Chính sách này khuyến khích tất cả các doanh nghiệp có thực lực đầu tư ra nước ngoài, đã khiến các doanh nghiệp Trung Quốc hăm hở tìm kiếm địa điểm đầu tư. Trong khi đó, Chính phủ các nước ASEAN, trên đà phục hồi sau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ, tích cực cải thiện môi trường đầu tư với nhiều chính sách thông thoáng, ưu đãi, đã thực sự thu hút được sự chú ý của các nhà đầu tư Trung Quốc, khiến lượng đầu tư vào khu vực này tăng mạnh trong năm 2019. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Tuy nhiên cuộc tấn công ngày 11/9/2019 vào nước Mỹ đã giáng một đòn mạnh lên dòng đầu tư trực tiếp trên thế giới nói chung và của Trung Quốc nói riêng. Nền kinh tế Mỹ đã có nguy cơ suy thoái từ khi bong bóng công nghiệp Mỹ vỡ vào năm 2017 làm chi tiêu doanh nghiệp liên tục bị cắt giảm. Cộng thêm tác động từ cuộc khủng bố kinh hoàng khiến tiêu dùng của người dân cũng giảm sút nghiêm trọng, dẫn đến nền kinh tế Mỹ nhanh chóng trượt dốc. Kinh tế Mỹ suy thoái kéo theo sự suy thoái của nhiều nền kinh tế hùng mạnh khác như EU và Nhật Bản – những thị trường xuất khẩu chính của Trung Quốc, khiến cho các doanh nghiệp Trung Quốc gặp rất nhiều khó khăn. Hơn nữa, kinh tế Trung Quốc ngày càng hội nhập sâu với nền kinh tế thế giới sau khi gia nhập WTO (tháng 11 năm 2019) nên trở nên nhạy cảm hơn nhiều với các biến động của kinh tế toàn cầu. Phải đối phó với các khó khăn cả ở trong và ngoài nước, các doanh nghiệp Trung Quốc giảm sút lượng đầu tư ra nước ngoài trong đó có đầu tư vào ASEAN là điều dễ hiểu. Ngoài ra, các bất ổn về chính trị – xã hội thế giới như nguy cơ bùng nổ một cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ và Iraq cũng như những mối lo ngại về tình hình bất ổn an ninh khu vực sau khi diễn ra vụ ném bom tại đảo Bali, Indonesia tháng 10 năm 2020, cũng góp phần làm chùn bước các nhà đầu tư Trung Quốc. Diễn biến đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc vào các nước ASEAN trong thời gian này hoàn toàn thống nhất với diễn biến đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc trên toàn thế giới.
Việc Cục dữ trữ liên bang Mỹ (FED) liên tục cắt giảm lãi suất, kích cầu tiêu dùng và đầu tư giúp nền kinh tế Mỹ dần phục hồi vào cuối năm 2020, tình hình kinh tế thế giới nhờ đó cũng sáng sủa hơn, đảm bảo một môi trường đầu tư ổn định hơn. Điều này cũng có nghĩa là nhu cầu nhập khẩu của các nước lớn trên thế giới như Mỹ, EU, Nhật Bản sẽ gia tăng, đảm bảo nguồn đầu ra cho các doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc cũng như cho các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư hướng ra xuất khẩu tại các nước ASEAN. Đồng thời nền kinh tế các nước ASEAN cũng được cải thiện, sức mua của thị trường tăng lên sẽ hấp dẫn các nhà đầu tư Trung Quốc – nhà đầu tư mà năng lực kinh tế đã mạnh hơn do kinh tế thế giới phục hồi. Thêm vào đó, môi trường đầu tư của các nước ASEAN ngày càng được cải thiện, tăng sức hút với các nhà đầu tư nước ngoài là những nguyên nhân dẫn đến những diễn biến tích cực trong đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào khu vực ASEAN giai đoạn 2021-2024.
1.2. Giai đoạn 2021-2024 Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
FDI của Trung Quốc vào ASEAN trong giai đoạn này có quy mô tăng đáng kể so với giai đoạn trước. So với năm 2020, FDI của Trung Quốc vào các nước ASEAN năm 2021 có bước chuyển ngoạn mục với mức tăng lớn là 362% đạt 195,8 triệu USD. FDI của Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng mạnh 242% lên 670,27 triệu USD. Tuy có sự sụt giảm nhẹ vào năm 2023 xuống còn 569,82 triệu USD nhưng FDI vẫn tiếp tục tăng vào năm 2024 đạt 936,9 triệu USD, tăng 64% so với năm 2023. Tổng vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN ở giai đoạn đạt 2.372,79 triệu USD so với 1,95 triệu USD giai đoạn 4 năm trước là một con số thần kỳ, thậm chí đã vượt lượng đầu tư trong giai đoạn 2013-2016 (316,74 triệu USD) (ASEAN Secretariat, 2024).
- Bảng 3: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo thành phần giai đoạn 2021-2024
Trong thời gian này không thấy sự thoái lui của FDI chứng tỏ nhà đầu tư Trung Quốc đã phần nào tin tưởng vào việc làm ăn ở khu vực ASEAN sẽ đạt được lợi nhuận. Số liệu cho thấy hầu hết dòng vốn đầu tư vào trong giai đoạn này là do các nhà đầu tư tăng cường mua cổ phần, góp vốn, thành lập chi nhánh mới khiến cho vốn chủ sở hữu tăng mạnh (xem bảng 3). Có thể thấy các nhà đầu tư Trung Quốc muốn làm ăn lâu dài tại khu vực ASEAN. Nhu cầu cấp thiết trong nước, các nới lỏng về quản lý đầu tư, các biện pháp khuyến khích đầu tư và chính sách coi trọng quan hệ với ASEAN của Trung Quốc cùng môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng và hấp dẫn tại các nước ASEAN là nguyên nhân chính dẫn đến đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào khu vực ASEAN trong giai đoạn 2021-2024 đạt mức khá cao. Việc Chính phủ Trung Quốc định giá lại đồng RMB vào tháng 7/2023 khiến cho RMB lên giá so với USD, vì thế lên giá so với hầu hết các đồng tiền khác trong khu vực Đông Nam Á góp phần làm tăng lượng FDI của nhà đầu tư Trung Quốc vào năm 2024 và hứa hẹn sẽ gia tăng trong các năm tiếp theo.
2. Cơ cấu vốn đầu tư Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
2.1. Theo nước
Cơ cấu vốn đầu tư của Trung Quốc vào các nước ASEAN giai đoạn 2017-2024 phân bố không đồng đều, tập trung chủ yếu vào 5 nước là Indonesia, Campuchia, Việt Nam, Myanma và Singapore với tỷ trọng tương ứng là 44,11%; 16,58%; 12,34%; 9,28% và 6,58%. Tổng vốn đầu tư vào các nước này chiếm đến 88,89% tổng vốn FDI của Trung Quốc vào toàn khu vực. 5 nước còn lại là Philippin, Thái Lan, Lào, Malaysia và Brunei nhận được rất ít vốn đầu tư.
- Bảng 4: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo nước giai đoạn 2017-2024
- Biểu đồ 3: Tỷ trọng vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo nước giai đoạn 2017-2024
Indonesia, Myanma và Campuchia có nguồn tài nguyên phong phú về dầu mỏ, khí đốt và tài nguyên rừng. Trong khi đó nhu cầu về nguyên nhiên liệu của Trung Quốc ngày càng tăng cao buộc Trung Quốc phải xuất khẩu tư bản nhằm chủ động khai thác nguồn tài nguyên để xuất khẩu trở lại Trung Quốc, giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu.
Campuchia có lợi thế trong lĩnh vực dệt may – da giầy với lực lượng lao động dồi dào, giá rẻ, đặc biệt là được tự do xuất khẩu sang các thị trường lớn như Mỹ, EU. Hàng dệt may – da giầy của Campuchia khi xuất khẩu sang các thị trường này không bị áp hạn ngạch và được hưởng thuế quan ưu đãi phổ cập (GSP) (0-5%) trong khi các nước khác chịu mức thuế MFN hoặc cao hơn. Đặc biệt, chỉ Campuchia có tiêu chuẩn lao động do Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cấp, tiêu chuẩn này đảm bảo hàng dệt may của Campuchia vẫn tiếp tục có lợi thế khi xuất sang Mỹ, EU mặc dù hạn ngạch dệt may được xóa bỏ vào năm 2023 đối với các nước là thành viên của WTO. Dệt may – da giầy là ngành thế mạnh của Trung Quốc nhưng xuất khẩu từ Trung Quốc sang các thị trường Mỹ, EU liên tục vấp phải nhiều rào cản (hạn ngạch, phi hạn ngạch). Do đó, các doanh nghiệp dệt may Trung Quốc đầu tư vào Campuchia vừa tránh các rào cản mà Mỹ, EU dựng nên để hạn chế hàng xuất khẩu từ Trung Quốc vừa được hưởng thuế suất thấp khi xuất khẩu.
Singapore với thế mạnh về vị trí địa lý và nền kinh tế hùng mạnh nhất khu vực, chính sách pháp lý thông thoáng, đồng bộ đã thu hút được các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào các lĩnh vực dịch vụ cơ bản (tài chính, vận tải biển, bất động sản…).
- FDI của Trung Quốc vào từng nước ASEAN cụ thể qua các năm như sau:
Bảng 5: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo nước giai đoạn 2017-2024
- Giai đoạn 2017-2020 Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Trong giai đoạn này, FDI của Trung Quốc tập trung vào ba nước phát triển trung bình trong khu vực là Philippin, Việt Nam và Campuchia với mức đầu tư ròng tương ứng là 65,01; 61,49 và 52,12 triệu USD. Hai nước bị thâm hụt vốn là Singapore và Indonesia, với mức thâm hụt của Singapore là -259,9 triệu USD, còn Indonesia là -5,87 triệu USD. Các nước còn lại (Brunei, Lào, Myanma, Malaysia và Thái Lan) các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư không đáng kể. Số liệu cụ thể qua từng năm xem bảng 5.
- Biểu đồ 4: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo nước giai đoạn 2017-2020
Trước khủng hoảng tài chính châu Á 2015, Philippin là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất trong toàn khu vực cho dòng vốn FDI từ Trung Quốc. FDI của Trung Quốc vào Philippin năm 2016 lên tới 143 triệu USD (ASEAN Secretariat, 2024). Tuy nhiên do nền kinh tế bị suy thoái nặng nề sau khủng hoảng, tốc độ phục hồi rất chậm chạp cùng những bất ổn về chính trị đã khiến nhà đầu tư Trung Quốc giảm hẳn lượng đầu tư vào Philippin trong giai đoạn 2017-2020. Cả giai đoạn chỉ còn năm 2017 Trung Quốc tăng đầu tư vào Philippin một lượng đáng kể là 64,93 triệu USD, các năm khác lượng đầu tư rất ít ỏi.
Đầu tư vào Việt Nam có tính ổn định khá cao, lượng đầu tư trong cả bốn năm đều tăng. Nguyên nhân là do nền kinh tế Việt Nam ít chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 2015, môi trường chính trị – xã hội rất ổn định, kinh tế tăng trưởng cao, trung bình 6,37%/năm giai đoạn 2017-2020 (Tăng Văn Khiên, 2022). Trong suốt 3 năm 2017, 2018 và 2019 lượng vốn FDI của Trung Quốc vào Việt Nam liên tục gia tăng, riêng năm 2020 do những khó khăn chung trong kinh tế toàn cầu, Trung Quốc giảm đầu tư ra nước ngoài, trong đó có đầu tư vào Việt Nam.
Môi trường chính trị của Indonesia vốn chứa đựng những nhân tố gây bất ổn, lại thêm tác động nặng nề từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á khiến cho các nhà đầu tư Trung Quốc rút vốn liên tục trong cả bốn năm. Thái Lan, Malaysia là hai quốc gia hứng chịu tổn thất lớn sau cuộc khủng hoảng, giá nhân công lại cao hơn ở Việt Nam và Campuchia cùng lợi thế của Campuchia trong việc xuất khẩu hàng sang EU, Mỹ nên mặc dù có nhiều chính sách ưu đãi đầu tư vào ngành sản xuất nhưng vẫn không đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư Trung Quốc. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Lượng vốn FDI của Trung Quốc vào Singapore là rất lớn, tập trung chủ yếu trong lĩnh vực tài chính (ngân hàng và bảo hiểm) nên có tính lỏng cao. Vì thế, dòng vốn này rất nhạy cảm với những biến động từ môi trường kinh tế. Do ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 2015, nhà đầu tư Trung Quốc liên tục rút vốn về khiến lượng vốn tại Singapore trong năm 2017 và 2018 giảm mạnh, tương ứng còn -10,31 triệu USD và -168,6 triệu USD. Đến năm 2019 chính sách “đẩy” đầu tư của Chính phủ Trung Quốc đã giúp cải thiện đáng kể dòng vốn đầu tư vào Singapore. Tuy nhiên đến năm 2020 khi nền kinh tế suy thoái, dòng vốn này lập tức bị rút ra ồ ạt khiến lượng vốn đầu tư năm 2020 là -172,4 triệu USD.
Nhìn chung đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào các nước ASEAN trong giai đoạn 2017-2020 ở mức thấp, không ổn định, chủ yếu ở các nước có nền kinh tế trung bình. Khi nền kinh tế thế giới suy giảm đã ảnh hưởng rất lớn đến nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và ngành chịu ảnh hưởng lớn nhất là ngành tài chính tại những nước có nền kinh tế phát triển. Điều này lý giải vì sao FDI của Trung Quốc giai đoạn 2017-2020 vào các nước có nền kinh tế phát triển nhất khu vực ASEAN lại nhỏ hơn so với các nước có nền kinh tế kém phát triển hơn. Xu hướng đầu tư này sẽ có biến động mạnh trong giai đoạn tiếp theo.
- Giai đoạn 2021-2024
Có thể thấy sự thay đổi hoàn toàn trong đích đến của dòng vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN trong giai đoạn này. Indonesia, Singapore trở thành hai nước nhận được lượng FDI nhiều nhất. FDI vào hai nước này lần lượt chiếm 44,5% (709,28 triệu USD) và 30% (364,8 triệu USD) tổng FDI của cả khu vực. Đầu tư của Trung Quốc vào Myanma cũng có sự gia tăng đáng kể lên 142,57 triệu so với mức 5,39 triệu USD của bốn năm trước. Campuchia và Việt Nam vẫn thu hút được một khối lượng FDI tương đối lớn và ổn định với mức tương ứng là 212,26 và 135,27 triệu USD. Tại Philippin, nhà đầu tư Trung Quốc vẫn tiếp tục xu hướng rút vốn về và giảm đầu tư thêm của giai đoạn trước, trong đó xu hướng rút vốn về mạnh hơn xu hướng đầu tư thêm đã khiến cho lượng vốn FDI vào nước này chỉ còn -0,33 triệu USD. Các nước còn lại là Thái Lan, Lào, Brunei và Malaysia vẫn không tạo được sự khác biệt so với giai đoạn trước. Đầu tư của Trung Quốc vào các nước này vẫn ở mức thấp, tương ứng là 28,6; 6,42; 3,31 và -9,35 triệu USD. Số liệu cụ thể qua từng năm xem bảng 5. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
- Biểu đồ 5: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo nước giai đoạn 2021-2024
Hiện tượng về dòng vốn FDI của Trung Quốc vào các nước ASEAN trong giai đoạn này là sự gia tăng đột biến vào các nước Indonesia, Campuchia và Myanma. Trong những năm này, nhu cầu của Trung Quốc về các nguồn nguyên nhiên liệu như năng lượng (dầu mỏ, khí đốt), khoáng sản (than, các loại quặng), gỗ… đang ngày càng trở nên cấp thiết đối với Trung Quốc. Theo báo cáo năm 2025 của Quỹ Bảo vệ thiên nhiên quốc tế (WWF) thì Trung Quốc đang trở thành nhà nhập khẩu lớn nhất thế giới, chiếm một phần tư nhu cầu về thép trên toàn thế giới, là nước sử dụng kim loại quý thứ ba thế giới, là nước tiêu thụ dầu thứ hai và là nhà nhập khẩu dầu thứ ba thế giới. Trong năm 2024, Trung Quốc đã nhập khẩu khoảng 145 triệu tấn dầu thô, tăng 14,5% so với năm 2023, nhu cầu về dầu của Trung Quốc được dự đoán sẽ tăng trung bình 4,3% mỗi năm từ nay cho đến năm 2035. Ngoài ra Trung Quốc còn là nhà tiêu thụ, nhà sản xuất chính về sản phẩm lâm nghiệp. Trong khi đó Trung Quốc không có khả năng đáp ứng các nhu cầu này. Trong số 45 loại khoáng sản lớn tại Trung Quốc chỉ có 24 loại có thể đáp ứng nhu cầu đến năm 2028 và 6 loại có thể đáp ứng đến năm 2035. Rừng không phải là nguồn lực của Trung Quốc. Hơn nữa, quyết định về hạn chế khai thác và cấm khai thác mới khoáng sản trong vòng 25 năm của Chính phủ Trung Quốc đi vào thực hiện từ năm 2021 càng gây thêm căng thẳng đối với thị trường đầu vào nguyên nhiên liệu. Do đó, nhu cầu đầu tư ra nước ngoài tìm kiếm tài nguyên đối với các doanh nghiệp, chủ yếu là doanh nghiệp quốc doanh Trung Quốc là rất lớn. Các doanh nghiệp lớn thuộc sở hữu Nhà nước với sự hậu thuẫn của Chính phủ được hỗ trợ tài chính và bảo hiểm về rủi ro chính trị khi đầu tư khai thác tài nguyên vào các nước có nhiều rủi ro. Indonesia, Myanma là hai nước giàu tài nguyên về khí đốt, dầu lửa, than đá, các loại quặng,… đáp ứng được nhu cầu cấp thiết của Trung Quốc nên dòng vốn từ các doanh nghiệp Trung Quốc chảy vào hai nước này liên tục tăng cao. Campuchia tiếp tục khai thác lợi thế về tài nguyên rừng và công nghiệp dệt may, da giầy cũng thu hút được một lượng vốn đáng kể và khá ổn định.
Sở hữu một môi trường đầu tư hấp dẫn nhất trong khu vực với nền kinh tế phát triển, cơ sở hạ tầng thuận lợi, chính sách thu hút FDI với nhiều ưu đãi, khung pháp lý hoàn chỉnh và thông thoáng cùng nền kinh tế đang phục hồi mạnh mẽ sau khủng hoảng đã giúp Singapore trở thành điểm đến lý tưởng cho dòng vốn FDI Trung Quốc giai đoạn này. Thái Lan và Malaysia tuy là hai thị trường lớn nhưng vẫn chưa thực sự hiệu quả trong việc thu hút FDI từ Trung Quốc. Điều này có thể được lý giải bởi nhiều nguyên nhân. Khi so sánh Thái Lan và Malaysia với Việt Nam, có thể thấy mặc dù trình độ phát triển kinh tế tương đối đồng đều, nhưng Việt Nam lại có lợi thế hơn trong việc thu hút FDI từ Trung Quốc như chính trị – xã hội ổn định hơn, kinh tế tăng trưởng đều đặn với tốc độ cao, có tương đồng về thể chế chính trị, văn hóa với Trung Quốc. Những lợi thế trên đã giúp Việt Nam trở thành một thị trường đầu tư khá hấp dẫn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Trung Quốc. Lượng FDI của Trung Quốc vào Việt Nam giai đoạn này tiếp tục ở mức khá cao và tương đối ổn định.
2.2. Theo lĩnh vực Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc chủ yếu tập trung vào lĩnh vực khai mỏ với lượng vốn đầu tư là 843,54 triệu USD, chiếm gần 40% tổng vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN giai đoạn 2017-2024. Tiếp đến là thương mại – dịch vụ với 570,89 triệu USD, chiếm 24%, sản xuất đạt 515,38 triệu USD, chiếm 22 %. Đầu tư vào bất động sản cũng chiếm tỷ trọng khá lớn là 18% với lượng FDI cả giai đoạn là 437,54 triệu USD. Các ngành xây dựng, nông – lâm – ngư nghiệp lượng đầu tư ít; tài chính là lĩnh vực các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư mạnh trong giai đoạn trước và ồ ạt tháo lui trong giai đoạn này, FDI vào ngành tài chính là -47,56 triệu USD.
Biểu đồ 6: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo lĩnh vực giai đoạn 2017-2024
- FDI của Trung Quốc vào từng lĩnh vực cụ thể qua các năm như sau:
Bảng 6: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo lĩnh vực giai đoạn 2017-2024
- Giai đoạn 2017-2020
Trong giai đoạn này đầu tư trực tiếp của Trung Quốc tập trung vào hai ngành là sản xuất và bất động sản với lượng FDI tương ứng là 133,44 triệu USD và 82,73 triệu USD. Ngành dịch vụ của ASEAN cũng được đầu tư một lượng đáng kể là 22,15 triệu USD. Sau dịch vụ là nông lâm ngư nghiệp với mức đầu tư là 15,49 triệu USD. Khai mỏ chưa được chú trọng, mức đầu tư trong bốn năm chỉ đạt 10,34 triệu USD. Các ngành khác lượng vốn rút ra nhiều hơn lượng vốn đầu tư vào khiến lượng FDI bốn năm có giá trị âm. Riêng ngành tài chính, thâm hụt vốn FDI của Trung Quốc lên tới 199,37 triệu USD. Số liệu cụ thể tại bảng 7.
- Biểu đồ 7: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo lĩnh vực giai đoạn 2017-2020
Trong giai đoạn này, FDI của Trung Quốc vào lĩnh vực sản xuất tăng trưởng khá ổn định, lượng FDI năm sau cao hơn năm trước. Năm 2017, nhiều nhà đầu tư Trung Quốc rút vốn tại Thái Lan, Malaysia khiến lượng đầu tư năm này mang giá trị âm. Nguyên nhân Trung Quốc rút vốn tại hai nước này là do nền kinh tế Thái Lan và Malaysia phải hứng chịu hậu quả nặng nề từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 2015, đồng thời chi phí nhân công của Thái Lan và Malaysia lại ít tính cạnh tranh. Các năm sau đó, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc trong lĩnh vực sản xuất tại ASEAN đã tìm được điểm đến mới hiệu quả hơn là Việt Nam và Campuchia – hai nước có nền kinh tế phát triển ổn định, chi phí lao động thấp, Campuchia còn có lợi thế về xuất khẩu sang thị trường EU, Mỹ, Nhật Bản khiến lượng vốn trong ngành này liên tục gia tăng. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Đầu tư của Trung Quốc vào lĩnh vực bất động sản ở ASEAN không xảy ra hiện tượng thâm hụt vốn đầu tư, lượng đầu tư bốn năm đều dương và đạt 82,73 triệu USD cho cả giai đoạn. Điều này có thể được lý giải bởi tính lỏng rất thấp của vốn đầu tư trong ngành bất động sản do cần có thời gian để xây dựng hạ tầng rồi mới cho thuê, thời gian thu hồi vốn dài. Do đó mà vốn FDI đầu tư trong ngành này ít bị rút ra. Giai đoạn này, Singapore là nước có nền kinh tế phát triển vượt xa các nước khác trong khu vực với nhu cầu địa ốc lớn đã nhận được phần lớn lượng FDI vào bất động sản với mức đầu tư bốn năm là 78,28 triệu USD, chiếm 94,6% tổng FDI của Trung Quốc trong ngành bất động sản tại ASEAN giai đoạn 2017-2020 (ASEAN Secretariat, 2024). Đầu tư của Trung Quốc vào lĩnh vực dịch vụ ổn định qua các năm, chủ yếu tập trung tại Singapore với tỷ trọng là 56% cả khu vực (ASEAN Secretariat, 2024) do Singapore có vị trí địa lý chiến lược, là trạm trung chuyển hàng hóa của khu vực với thế giới nên lĩnh vực dịch vụ trong đó phân ngành vận tải biển rất phát triển, được nhà đầu tư Trung Quốc quan tâm bỏ vốn đầu tư. Ngược với ngành bất động sản, dịch vụ thì ngành tài chính của Singapore lại hứng chịu những đợt rút vốn lớn của nhà đầu tư Trung Quốc. Lượng vốn FDI của Trung Quốc vào ngành tài chính Singapore trong bốn năm 2017-2020 đã bị thâm hụt tới 269,74 triệu USD (ASEAN Secretariat, 2024), nguyên nhân chính dẫn đến kết quả thâm hụt 199,37 triệu USD tổng vốn FDI của Trung Quốc đầu tư vào lĩnh vực tài chính của toàn khu vực ASEAN giai đoạn 2017-2020. Tài chính là ngành chịu thiệt hại lớn nhất sau cuộc khủng hoảng 2015 và rất nhạy cảm với các biến động trong kinh tế như sự suy thoái của nền kinh tế Mỹ năm 2020 nên đã sụt mạnh vào năm 2018 và 2020. Có thế thấy nhà đầu tư Trung Quốc rất muốn đầu tư vào ngành này khi đổ một lượng vốn khá lớn trong năm 2019 là 62,1 triệu USD, là lượng đầu tư lớn nhất trong tất cả các ngành vào năm 2019.
Trong lĩnh vực sản xuất, theo số liệu giá trị các dự án đầu tư trực tiếp của Trung Quốc được các nước ASEAN thông qua giai đoạn 2017-2020 có thể thấy các doanh nghiệp Trung Quốc chủ yếu đầu tư vào các ngành công nghiệp nhẹ như công nghiệp rừng, dệt may – da giầy. Đầu tư vào công nghiệp nặng chiếm lượng vốn không đáng kể, mặc dù hóa chất và sản xuất phương tiện vận tải được chú trọng hơn nhưng giá trị còn rất hạn chế. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
- Bảng 7: FDI của Trung Quốc được thông qua vào ASEAN trong lĩnh vực sản xuất giai đoạn 2017-2020
- Biểu đồ 8: Tỷ trọng vốn FDI các ngành trong lĩnh vực sản xuất giai đoạn 2017-2020
Nhu cầu lớn về gỗ, giấy, bột giấy cho sản xuất của Trung Quốc đã kích thích các doanh nghiệp nước này đầu tư nhiều vào ngành công nghiệp rừng của khu vực ASEAN để xuất khẩu về nước. Dệt may, da giầy, phương tiện vận tải là hai ngành sản xuất thế mạnh của Trung Quốc. Tuy nhiên do thị trường trong nước đã bão hòa, cạnh tranh gay gắt diễn ra trong nội địa khiến nhiều doanh nghiệp phải chuyển sản xuất ra nước ngoài tìm kiếm thị trường mới. Thêm vào đó, hàng hóa của Trung Quốc trong những ngành này lại liên tục vấp phải rào cản của các nước công nghiệp phát triển, khiến việc xuất khẩu trở nên khó khăn. Trước tình hình này, ASEAN với một thị trường có dung lượng lớn, ít rào cản thương mại trong nội bộ, lại được hưởng nhiều ưu đãi từ Mỹ và EU đã thỏa mãn được nhu cầu của các nhà đầu tư Trung Quốc. Do đó, các doanh nghiệp Trung Quốc tích cực đầu tư vào ASEAN trong các lĩnh vực dệt may, da giầy, phương tiện vận tải, giá trị các dự án đăng ký liên tục gia tăng. Ngành hóa chất cũng được các doanh nghiệp Trung Quốc quan tâm đầu tư. Mục đích của dòng vốn vào ngành này là sản xuất phân bón và thuốc trừ sâu phục vụ nhu cầu to lớn của ngành nông nghiệp – ngành chính đối với hầu hết các quốc gia trong ASEAN trừ Singapore.
- Giai đoạn 2021-2024
Giai đoạn này có chuyển biến lớn trong cả quy mô lẫn cơ cấu vốn đầu tư FDI của Trung Quốc vào các nước ASEAN. So với giai đoạn trước, đầu tư trong ngành khai mỏ đã gia tăng mạnh mẽ, từ 10,34 triệu USD của giai đoạn trước lên tới 833,2 triệu USD trong giai đoạn này, đưa khai mỏ trở thành ngành được quan tâm nhất của các doanh nghiệp Trung Quốc tại ASEAN. Đầu tư trong lĩnh vực thương mại cũng có biến chuyển đảo chiều mạnh mẽ, giai đoạn 2017-2020 các nhà đầu tư Trung Quốc rút vốn FDI nhiều hơn đầu tư vào khiến lượng FDI là -11,68 triệu USD, đến giai đoạn này lượng FDI lên đến 431,02 triệu USD. Đầu tư vào sản xuất chiếm vị trí số ba với tổng vốn FDI cả giai đoạn là 381,94 triệu USD. Bất động sản vẫn hấp dẫn được các doanh nghiệp Trung Quốc, đầu tư vào ngành này tăng đều đặn qua các năm, tổng vốn FDI cả giai đoạn tăng hơn bốn lần so với giai đoạn trước. Đầu tư vào ngành tài chính khá bấp bênh, mặc dù vậy trong giai đoạn này xu hướng đầu tư thêm đã mạnh hơn xu hướng rút vốn, khiến lượng FDI vào ngành tài chính được cải thiện hơn nhiều, đạt 151,81 triệu USD cả giai đoạn. Đầu tư vào các ngành nông – lâm – ngư nghiệp, xây dựng, dịch vụ đều gia tăng, tuy nhiên lượng vốn còn nhỏ, đầu tư vào các ngành này chỉ chiếm khoảng 7% tổng vốn FDI của Trung Quốc vào khu vực ASEAN giai đoạn 2021-2024. Số liệu cụ thể tại bảng 7.
- Biểu đồ 9: FDI của Trung Quốc vào ASEAN theo lĩnh vực giai đoạn 2021-2024
Việc tăng đột biến lượng đầu tư FDI của Trung Quốc vào lĩnh vực khai mỏ có thể được lý giải bởi nhiều nguyên do khác nhau. Năm 2021, Chính phủ Trung Quốc đã quyết định hạn chế khai thác và cấm khai thác mới khoáng sản trong nước trong vòng 25 năm. Cùng với các nhu cầu ngày càng cấp thiết trong nước, quy định này đã tác động lớn đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư Trung Quốc nhằm đảm bảo nguồn đầu vào cho nhiều ngành sản xuất. Chính sách chiến lược về khoáng sản và năng lượng do Chính phủ Trung Quốc đề ra cùng các hỗ trợ tài chính lớn từ phía Nhà nước đối với các doanh nghiệp quốc doanh là yếu tố chủ yếu dẫn đến mức gia tăng đầu tư FDI của Trung Quốc vào ngành khai mỏ của ASEAN trong giai đoạn này. Từ năm 2020, cả thế giới bắt đầu chú ý đến lượng đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Trung Quốc khi các doanh nghiệp lớn thuộc sở hữu Nhà nước tiến hành một loạt các vụ sáp nhập, mua lại trong lĩnh vực khai mỏ. Tại Indonesia, năm 2020 Tổng công ty dầu khí ngoài khơi quốc gia Trung Quốc (CNOOC) mua lại quyền khai thác dầu lửa và khí ga của công ty Repsol -YPF với giá 585 triệu USD và công ty PetroChina, một chi nhánh của Tổng công ty dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC) mua lại công ty năng lượng Devon với giá 262 triệu USD. Sang năm 2021, cũng PetroChina mua công ty Amerada Hess Holdings tại Indonesia với giá 82 triệu USD. Năm 2022 Trung Quốc ký hợp đồng hợp tác kinh doanh với Myanma trong lĩnh vực thăm dò mỏ niken với trị giá 500 triệu USD (WWF, 2025). Các dự án mua lại này đi vào thực hiện đã khiến lượng vốn FDI tăng vọt trong năm 2022 (417,77 triệu USD). Năm 2023 lượng đầu tư vào ngành khai mỏ không có biến động đặc biệt, sang năm 2024, mâu thuẫn hạt nhân ở Iran và nội chiến ở Nigiêria – hai nước sản xuất và xuất khẩu dầu lớn thứ hai và thứ tám trên thế giới đã khiến cho nguồn cung dầu trở nên căng thẳng. Tình thế khiến Trung Quốc gia tăng đầu tư vào ngành khai mỏ nói chung, trong đó có ngành khai mỏ của ASEAN.
Như đã phân tích ở trên, thị trường tiêu thụ của các nước trong khu vực ASEAN có rất nhiều đặc điểm thuận lợi cho các doanh nghiệp Trung Quốc trong ngành thương mại như dung lượng thị trường lớn, được phân cấp nhiều tầng, thói quen phân phối và tiêu dùng có nhiều đặc điểm tương đồng. Thêm vào đó, nền kinh tế toàn khu vực giai đoạn này tăng trưởng khá ổn định đã khiến cho dòng FDI của Trung Quốc vào thương mại tăng lên nhanh chóng. Điển hình nhất là năm 2024, FDI của Trung Quốc vào ngành này đã đạt mức kỷ lục, vốn ròng lên tới 337,92 triệu USD. Ngoài những nguyên nhân trên thì hiện tượng gia tăng đột biến này còn bắt nguồn từ việc năm 2023 tập đoàn bán lẻ hàng đầu Trung Quốc là Hualian đã tiến hành mua lại công ty Seiyu của Nhật Bản tại Singapore với trị giá 2,36 tỷ USD (WWF, 2025). Vụ mua lại này đi vào thực hiện đã góp phần tăng mạnh vốn FDI của Trung Quốc trong ngành thương mại khu vực ASEAN năm 2024. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Giữ mức tăng liên tục qua các năm, bất động sản vẫn là lĩnh vực ưa chuộng đầu tư của các nhà đầu tư Trung Quốc do các trung tâm thương mại lớn ở Singapore, Thái Lan có nhu cầu lớn về cao ốc văn phòng. Lĩnh vực tài chính tiếp tục thể hiện sức hút lớn với các nhà đầu tư Trung Quốc. Tổng lượng FDI các nhà đầu tư này đổ vào tài chính trong vòng bốn năm từ 2021 đến 2024 là 151,81 triệu USD, cải thiện hơn nhiều so với mức -199,37 triệu USD của giai đoạn trước. Trong đó lượng đầu tư hai năm 2021, 2022 không có biến động gì đặc biệt. Sang năm 2023, ngân hàng Trung Ương Trung Quốc (BOC) mở chi nhánh hoạt động tại Indonesia để phục vụ trực tiếp nhu cầu về vốn cho các doanh nghiệp Trung Quốc trong ngành khai mỏ tại nước này, đã khiến lượng FDI năm 2023 tăng vọt lên mức 287,17 triệu USD. Tuy nhiên năm 2024, đầu tư trong ngành tài chính lại một lần nữa thể hiện tính bất ổn của mình khi lượng vốn rút ra rất lớn, khiến lượng vốn ròng thâm hụt tới 236,73 triệu USD. Nguyên nhân có thể là năm 2024 là năm các chi nhánh chuyển trả lãi vay về công ty mẹ. Một nguyên nhân khác cũng có thể lý giải cho hiện tượng này đó là năm 2024 là năm mà thị trường chứng khoán Trung Quốc phát triển rất sôi động, các nhà đầu tư kiếm được những khoản lãi khổng lồ. Việc làm ăn tại bản địa thuận lợi hơn đã làm giảm tính hấp dẫn của ngành tài chính các nước ASEAN, khiến dòng vốn FDI từ ngành tài chính các nước ASEAN chảy ngược về Trung Quốc tăng mạnh. Tuy nhiên, xét một cách toàn diện, ASEAN là một khu vực có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, nhu cầu về tài chính phục vụ cho các hoạt động kinh tế cũng gia tăng theo, do đó vẫn có sức hút lớn đối với các nhà đầu tư Trung Quốc. Điều đó thể hiện ở việc Ngân hàng Trung Ương Trung Quốc (BOC) với tiềm lực tài chính hùng mạnh trong thời gian này đã mở một loạt các chi nhánh trên khắp ASEAN từ Indonesia, Philippin, Thái Lan, Malaysia và Singapore (Thông tấn xã Việt Nam, 2026), hứa hẹn FDI của Trung Quốc vào lĩnh vực tài chính tại ASEAN sẽ gia tăng mạnh trong thời gian tới.
Đầu tư vào sản xuất trong giai đoạn này vẫn tập trung chủ yếu nhằm khai thác tài nguyên rừng, sản xuất dệt may, da giầy. Đặc biệt giai đoạn 2021- 2024 các nhà đầu tư Trung Quốc bắt đầu chú trọng đến việc chế biến sâu nguồn khoáng sản và nhiên liệu tại ASEAN thay vì chỉ khai thác và xuất khẩu thô hoặc sơ chế, biểu hiện ở tổng vốn được thông qua vào ngành công nghiệp kim loại cơ bản và ngành công nghiệp năng lượng đạt mức khá cao.
- Bảng 8: FDI của Trung Quốc vào ASEAN được thông qua trong lĩnh vực sản xuất giai đoạn 2021-2023
- Biểu đồ 10: Tỷ trọng vốn FDI các ngành trong lĩnh vực sản xuất giai đoạn 2021-2023
Như vậy, FDI của Trung Quốc vào các nước ASEAN có chuyển biến tích cực sau khi nền kinh tế các nước ASEAN phục hồi sau khủng hoảng. FDI của Trung Quốc chủ yếu tập trung trong lĩnh vực khai mỏ của Indonesia và Myanma, lĩnh vực dịch vụ (thương mại, bất động sản, tài chính, vận tải biển) của Singapore và lĩnh vực công nghiệp nhẹ (công nghiệp rừng, dệt may, da giầy) của Campuchia. Do đó, FDI của Trung Quốc có những tác động nhất định lên quá trình phát triển kinh tế – xã hội của các nước ASEAN.
II. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA TRUNG QUỐC VÀO CÁC NƯỚC ASEAN Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
1. Những thành tựu đạt được
Trong tám năm từ năm 2017 đến năm 2024 luồng vốn FDI của Trung Quốc có những đóng góp nhất định đối với các nước ASEAN như đa dạng hóa đối tác đầu tư, bổ sung vốn thúc đẩy kinh tế phát triển… Dưới đây là một vài đóng góp chủ yếu của nguồn vốn FDI của Trung Quốc vào nền kinh tế khu vực ASEAN.
1.1. Đa dạng hóa đối tác đầu tư
Trong xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa như thời đại ngày nay, đa dạng hóa đối tác đầu tư là một vấn đề quan trọng đối với tất cả các nước. Mỗi đối tác đều có những ưu nhược điểm riêng, nếu thu hút được nhiều nhà đầu tư và biết cách tận dụng những ưu điểm, tối giản các nhược điểm của họ thì nước nhận đầu tư sẽ được hưởng lợi trong việc đa dạng hóa này. Thêm vào đó việc đa dạng hóa đối tác đầu tư sẽ giúp nền kinh tế các nước nhận vốn phát triển toàn diện, lành mạnh và ổn định hơn. Mỗi đối tác đều có những nhu cầu đầu tư riêng và có xu hướng tập trung vào những ngành hỗ trợ kinh tế trong nước phát triển. Vì vậy, việc đa dạng hóa đối tác đầu tư sẽ giúp phát triển nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau, khai thác một cách đầy đủ hơn các tiềm năng khác nhau của nền kinh tế, khiến nền kinh tế nước nhận đầu tư phát triển toàn diện và lành mạnh. Bên cạnh đó, mục tiêu của các nước nhận đầu tư là thu hút được ngày càng nhiều vốn FDI đổ vào nước mình. Tuy nhiên vấn đề đặt ra là các ngành kinh tế nói riêng và cả nền kinh tế nói chung nếu bị phụ thuộc quá vào một nhà đầu tư, một nước đầu tư lớn nào đó thì sẽ dẫn đến tình trạng khủng hoảng nội bộ ngành và khủng hoảng toàn bộ nền kinh tế khi nhà đầu tư đột ngột rút vốn về. Đa dạng hóa đối tác đầu tư là giải pháp hữu hiệu giải quyết mặt trái này của FDI.
So với các đối tác đầu tư khác của ASEAN, FDI của Trung Quốc giai đoạn vừa qua đã có biến chuyển tích cực hơn cả về quy mô lẫn tốc độ gia tăng đầu tư. Chỉ tính riêng trong năm 2024, quy mô vốn đầu tư của Trung Quốc đứng thứ 9 trong tổng số các quốc gia đầu tư vào ASEAN và tốc độ gia tăng vốn đầu tư là 64%, chỉ đứng sau Hàn Quốc (ASEAN Secretariat, 2025). Điều này cho thấy Trung Quốc đang và sẽ là một đối tác đầu tư có lợi cho chiến lược đa dạng hóa đối tác đầu tư của các nước ASEAN.
1.2. Bổ sung vốn thúc đẩy kinh tế phát triển Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Nền kinh tế nhiều nước trong khu vực ASEAN nhìn chung còn khá lạc hậu. Để đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế, các nước ASEAN phải tiến hành nhập khẩu máy móc, thiết bị, công nghệ hiện đại để công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. Do đó nhu cầu về ngoại tệ là rất lớn. Bên cạnh nguồn thu ngoại tệ từ hoạt động xuất khẩu thì FDI cũng là một nguồn bổ sung vốn ngoại tệ quan trọng cho các nước ASEAN giai đoạn vừa qua.
Trong tám năm qua, lượng vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN nói chung đã được cải thiện rất đáng kể, đặc biệt trong ba năm về sau, lượng vốn FDI liên tục được duy trì ở mức cao với tổng FDI là 2.177 triệu USD, trong đó bao gồm vốn bằng hiện vật (máy móc, công nghệ…) và vốn bằng ngoại tệ. Lượng vốn bằng tiền này đã bổ sung một lượng khá lớn ngoại tệ cho kinh tế các nước khu vực ASEAN.
Bên cạnh đó, hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp của Trung Quốc tại ASEAN trong các ngành công nghiệp khai mỏ, công nghiệp chế biến gỗ, công nghiệp dệt may – da giầy… cũng thu về một lượng ngoại tệ không nhỏ cho nền kinh tế các nước khu vực ASEAN. Các nhà đầu tư Trung Quốc đầu tư vào lĩnh vực khai mỏ, công nghệp chế biến gỗ chủ yếu nhằm mục đích xuất về Trung Quốc để đảm bảo nguồn nguyên nhiên liệu đầu vào cho sản xuất trong nước nên giúp các nước giảm bớt thâm hụt cán cân thương mại với Trung Quốc.
1.3. Khai thác có hiệu quả lợi thế so sánh của từng nước ASEAN
Bên cạnh tác động bổ sung vốn bằng ngoại tệ cho nền kinh tế, hoạt động của các doanh nghiệp FDI của Trung Quốc tại ASEAN giai đoạn vừa qua đã góp phần khai thác có hiệu quả các lợi thế so sánh của từng nước trong khu vực. Khu vực ASEAN có rất nhiều lợi thế cạnh tranh về tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý, nguồn nhân lực… nhưng còn ở dạng tiềm năng. Do nền kinh tế một số nước trong khu vực còn lạc hậu, khả năng tập trung vốn và nhân lực trình độ cao để khai thác hiệu quả các nguồn lợi này còn rất hạn chế. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Với thế mạnh về vốn và kinh nghiệm trong các ngành nghề khác nhau của mình, các doanh nghiệp Trung Quốc đã giúp các nước ASEAN giải quyết vần đề này bằng việc tập trung đầu tư vào những ngành có lợi thế nhất tại mỗi nước. Ví dụ như tại Indonesia – Quốc gia có lợi thế đặc biệt về dầu khí nhưng chưa có đủ năng lực để khai thác triệt để, một lượng FDI lớn của Trung Quốc đã chảy vào ngành công nghiệp này giúp Indonesia khai thác có hiệu quả và tăng sản lượng dầu xuất khẩu là nguồn thu chủ yếu từ xuất khẩu của Indonesia. Tương tự như vậy, lợi thế của Campuchia về tài nguyên thiên nhiên và nhân công giá rẻ cùng lợi thế xuất khẩu sang thị trường lớn (Mỹ, EU) cũng được vốn FDI của Trung Quốc khai thác hiệu quả trong công nghiệp rừng và công nghiệp dệt may – da giầy .
1.4. Tạo việc làm, nâng cao thu nhập góp phần cải thiện đời sống cho người lao động và phát triển nguồn nhân lực
Hầu hết các nước trong khối ASEAN có lực lượng lao động đông đảo nhưng trình độ còn thấp và tập trung chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp lạc hậu, mang tính thời vụ nên thu nhập còn thấp. Nền kinh tế các nước lại kém phát triển, năng lực sản xuất thấp, do đó mà lực lượng lao động đông đảo này chưa được khai thác và sử dụng một cách triệt để. Vì vậy, giải quyết công ăn, việc làm cho các lao động là một nhu cầu vô cùng cấp thiết đối với các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là tại các nước kém phát triển như Campuchia, Lào, Myanma… FDI của Trung Quốc tại các nước này phần lớn tập trung vào các lĩnh vực nông nghiệp, khai khoáng, công nghiệp (chủ yếu là công nghiệp nhẹ) sử dụng một lượng nhân công khá lớn, lại không đòi hỏi trình độ tay nghề cao, nên đã tạo cơ hội cho những người dân địa phương, lao động phổ thông có việc làm. Ngoài ra, hoạt động của các doanh nghiệp FDI của Trung Quốc cũng gián tiếp tạo ra việc làm và thu nhập cho nhiều lao động trong các lĩnh vực khác. Theo số liệu của Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế Việt Nam, tính đến năm 2022, Trung Quốc đã mở 262 doanh nghiệp tại Thái Lan, 115 doanh nghiệp tại Malaysia, 75 doanh nghiệp tại Indonesia, 43 doanh nghiệp tại Philippin, 230 doanh nghiệp tại Campuchia (Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế Việt Nam NCIEC, 2023), Các doanh nghiệp này đã tạo ra hàng chục nghìn công ăn việc làm trực tiếp cũng như gián tiếp cho lao động tại các nước này. Bên cạnh đó, do FDI của Trung Quốc tập trung vào các lĩnh vực sử dụng nhân công không đòi hỏi trình độ tay nghề cao nên đã tạo cơ hội cho những người dân địa phương – những người chủ yếu sống bằng nghề nông, thu nhập thấp không những có việc làm mà còn tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Bên cạnh đầu tư vào các ngành khai khoáng, chế biến nông sản và công nghiệp nhẹ thì các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đầu tư một lượng vốn không nhỏ vào các lĩnh vực dịch vụ như tài chính, thương mại, logistics, bưu chính viễn thông. Nhu cầu về lao động có trình độ cao trong các doanh nghiệp FDI Trung Quốc ở các ngành này sẽ tạo động lực nâng cao tay nghề, trình độ cho lực lượng lao động của các nước sở tại. Đồng thời, với việc đầu tư vào các lĩnh vực dịch vụ còn khá mới mẻ này, các doanh nghiệp FDI Trung Quốc đã tạo cơ hội cho người lao động và các doanh nghiệp cùng ngành tại khu vực các nước ASEAN được tiếp xúc, học hỏi các quy trình làm việc tiên tiến, hiệu quả của doanh nghiệp Trung Quốc. Bên cạnh đó, lao động tại các nước này cũng có cơ hội được các chuyên gia Trung Quốc trực tiếp đào tạo khi được tuyển dụng vào làm tại các vị trí nhân viên cũng như quản lý tại các doanh nghiệp FDI Trung Quốc. Một ví dụ điển hình là Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (BOC), ngân hàng đứng trong top 10 ngân hàng lớn nhất thế giới, đã mở một loạt các chi nhánh trên khắp ASEAN từ Indonesia, Philippin, Thái Lan, Malaysia và Singapore, tuyển dụng cũng như đào tạo nhiều nhân viên nước sở tại các kiến thức tiên tiến, góp phần nâng cao trình độ cho người lao động.
Như vậy, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN giai đoạn 2017-2024 đã góp phần hiệu quả trong việc tăng cường cả về lượng và chất cho nguồn nhân lực các nước trong khu vực, đồng thời cũng giúp nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân.
1.5. Những tác động tích cực khác
Theo thống kê, thông qua nộp thuế, khu vực có vốn FDI đã đóng góp một lượng đáng kể cho nguồn thu ngân sách các nước trong khu vực ASEAN. FDI của Trung Quốc cũng góp phần làm gia tăng thu ngân sách hàng năm giúp các nước chủ động trong cân đối ngân sách.
Một trong những mục đích mà các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào các nước ASEAN là nhằm tìm kiếm thị trường nên chất lượng dịch vụ cung cấp và sản phẩm làm ra với giá rẻ, mẫu mã đẹp. Do đó người dân nước nhận đầu tư có nhiều lựa chọn hơn trong tiêu dùng. Hơn nữa, các doanh nghiệp trong nước chịu sức ép phải cải thiện hiệu quả hoạt động, tăng năng lực cạnh tranh với các doanh nghiệp Trung Quốc nên cũng có nhiều biến chuyển theo chiều hướng tích cực, và người tiêu dùng là người được lợi nhất trong cuộc cạnh tranh này. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc tại các nước ASEAN giai đoạn vừa qua cũng đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng theo hướng tích cực tại các nước nghèo như Indonesia, Campuchia, Việt Nam… Tác động này bắt nguồn từ đặc điểm “chuyên môn hóa” đầu tư của các doanh nghiệp Trung Quốc. Trong giai đoạn 2017-2024, một lượng vốn lớn đã được tập trung trong ngành khai khoáng, công nghiệp rừng tại các vùng rừng núi sâu xa, kinh tế lạc hậu của Camphuchia và Việt Nam đã khiến cho bức tranh kinh tế tại các khu vực này trở nên sinh động hơn, góp phần rút ngắn khoảng cách giàu – nghèo giữa đồng bằng và miền rừng núi, giữa thành thị và vùng sâu xa.
Như vậy, trong thời gian hoạt động sản xuất kinh doanh ở ASEAN giai đoạn 2017-2024 vừa qua, các nhà đầu tư Trung Quốc không chỉ gia tăng lợi nhuận cho mình mà còn giúp các nước trong khu vực thực hiện chiến lược đa dạng hoá đối tác và nguồn vốn đầu tư, khai thác hiệu quả các lợi thế so sánh của từng nước, tăng cường cả về lượng và chất cho nguồn nhân lực và nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân các nước trong khu vực, và còn nhiều tác động tích cực khác. Với tiềm năng kinh tế vô cùng hùng mạnh và chiến lược “vươn ra quốc tế”, nguồn vốn FDI từ Trung Quốc còn hứa hẹn sẽ tiếp tục tăng cao và mang lại nhiều tác động tích cực hơn nữa cho nền kinh tế các nước ASEAN.
2. Những hạn chế cần khắc phục
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc tại các nước ASEAN vẫn còn bộc lộ một số tồn tại, cụ thể như sau:
2.1. Quy mô vốn FDI của Trung Quốc vào các nước ASEAN còn nhỏ, chưa tương xứng với tiềm năng của hai bên, các dự án chậm được triển khai
Giai đoạn 2017-2020 lượng vốn FDI của Trung Quốc vào ASEAN rất ít, hầu như không đáng kể, mặc dù trong những năm gần đây lượng vốn này đã được cải thiện nhưng vẫn chưa xứng với tiềm năng kinh tế giữa hai bên. Quan hệ thương mại Trung Quốc-ASEAN đang phát triển rất mạnh mẽ, kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều gia tăng trung bình mỗi năm trên 20%, đạt 168,8 tỷ USD vào năm 2024, đưa Trung Quốc và ASEAN trở thành đối tác thương mại lớn thứ tư của nhau (tổng hợp tin tức của Ủy ban quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế Việt Nam NCIEC). Trong khi đó, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào các nước ASEAN năm 2024 chỉ đạt 936,9 triệu USD, một con số quá ít ỏi nếu đem so sánh với quy mô vốn của các nhà đầu tư chiến lược khác tại ASEAN như Nhật Bản – 10803 triệu USD, Anh – 6729 triệu USD, Mỹ – 3865 triệu USD (ASEAN Secretariat, 2025). Trong 3 năm từ năm 2022 đến năm 2024, FDI của Trung Quốc vào ASEAN trung bình chỉ chiếm khoảng 1,7% tổng vốn FDI ra nước ngoài của Trung Quốc (MOFCOM, 2024) và cũng chỉ chiếm khoảng 1,7% tổng vốn FDI vào ASEAN (ASEAN Secretariat, 2025). Quy mô và tỷ trọng này còn quá nhỏ bé, chưa cân xứng với tiềm năng của đôi bên.
Bên cạnh đó, chênh lệch giữa lượng vốn đăng ký được thông qua và lượng vốn thực sự được triển khai là rất lớn, tính riêng trong giai đoạn 2017-2020, có tới 1448,32 triệu USD được thông qua trong lĩnh vực sản xuất nhưng lượng vốn thực sự được đầu tư lại không đáng kể, chỉ có 96,9 triệu USD. Ngoài ra, các dự án được triển khai chậm và nhỏ giọt. Năm 2020 chứng kiến 2 vụ mua lại lớn của các công ty dầu khí Quốc gia Trung Quốc trong lĩnh vực dầu khí tại Indonesia với tổng trị giá lên tới 843 triệu USD, nhưng mãi đến năm 2022, doanh nghiệp Trung Quốc mới bắt đầu đầu tư 295,14 triệu USD. Các con số trên phần nào phản ánh tiến độ chậm chạp và không hiệu quả trong việc triển khai các dự án của Trung Quốc tại khu vực ASEAN.
2.2. Mất cân xứng giữa các nước, các lĩnh vực kinh tế Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
FDI của Trung Quốc giai đoạn 2017-2024 chủ yếu tập trung vào nhóm 5 nước là Indonesia, Campuchia, Singapore, Việt Nam và Myanma với tổng tỷ trọng lên đến 88,89%; 5 nước còn lại là Thái Lan, Malaysia, Brunei, Lào và Philippin nhận được lượng vốn đầu tư rất khiêm tốn, chưa đủ để mang lại các tác động tích cực cho các nước nhận đầu tư này.
FDI của Trung Quốc tại các nước giàu tài nguyên như Indonesia, Myanma hầu như chỉ tập trung vào khai thác nguồn lợi tài nguyên thiên nhiên như dầu mỏ, khí đốt, than, các loại quặng,… Các ngành sản xuất và dịch vụ công nghệ cao chưa được chú trọng đầu tư nên chưa mang lại được cho các nước nhận đầu tư tác động chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng tích cực. Các dự án trong ngành khai mỏ lại hầu hết mới chỉ dừng ở khai thác nguyên liệu thô hoặc sơ chế rồi xuất khẩu trở lại Trung Quốc, phục vụ cho nhu cầu đầu vào của nước này. Việc xuất khẩu tài nguyên ở dạng thô, sơ chế như vậy gây lãng phí, mang lại ít giá trị cho các nước ASEAN và làm cán cân thương mại nghiêng về phía Trung Quốc. Thêm vào đó, việc khai thác và xuất khẩu nguyên liệu thô về lâu dài nếu không có các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ có thể làm cạn kiệt nguồn tài nguyên của các nước, nhất là trong điều kiện nhu cầu về nguyên liệu đầu vào của Trung Quốc ngày càng tăng cao.
2.3. Ít có tác động đến chuyển giao công nghệ và thị trường xuất khẩu
Giai đoạn 2017-2024 Trung Quốc đầu tư vào các nước ASEAN chủ yếu trong lĩnh vực dịch vụ và khai mỏ, đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp còn rất hạn chế. Hơn nữa, trong công nghiệp thì đầu tư lại tập trung hầu hết vào các ngành công nghiệp sử dụng nhiều tài nguyên thiên nhiên và lao động như công nghiệp rừng (gỗ, bột giấy) và công nghiệp dệt may, da giầy, các ngành công nghiệp phát triển có công nghệ cao hầu như chưa nhận được sự quan tâm của các nhà đầu tư Trung Quốc. Do đó, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào các nước ASEAN giai đoạn 2017-2024 ít mang lại tác động chuyển giao công nghệ.
Thêm vào đó, dệt may, da giầy là ngành mà Trung Quốc đã phát triển từ lâu, công nghệ đã lạc hậu. Các doanh nghiệp Trung Quốc muốn chuyển giao công nghệ này sang các nước ASEAN để tăng tuổi thọ sản phẩm và thu lợi nhuận tại chính thị trường các nước nhận đầu tư. Do đó, đầu tư của Trung Quốc trong ngành này chủ yếu tập trung phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân khu vực ASEAN, lượng xuất khẩu và giá trị xuất khẩu thấp.
2.4. Các tác động tiêu cực khác
Bên cạnh tác động tích cực giúp các nước ASEAN khai thác được nguồn tài nguyên đa dạng, phong phú của mình thì các dự án đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ngành khai khoáng tại khu vực ASEAN cũng gây ra các tác động tiêu cực làm ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái, về lâu dài sẽ ảnh hưởng không tốt tới mục tiêu phát triển bền vững của các quốc gia ASEAN.
Ngoài ra, các doanh nghiệp của Trung Quốc trong các ngành sản xuất thế mạnh của mình như dệt may, da giầy, khi đầu tư vào các nước ASEAN thường với mục tiêu thị trường tiêu thụ là các nước nhận đầu tư, đã tạo ra áp lực cạnh tranh rất gay gắt cho các doanh nghiệp bản địa, gây nguy cơ phá sản cho nhiều doanh nghiệp của các nước ASEAN, ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế các nước này.
3. Nguyên nhân Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào khu vực ASEAN giai đoạn 2017-2024 sở dĩ đã đạt được những thành tựu và còn tồn tại những hạn chế như trên là do tác động cộng gộp của các nhân tố tích cực và tiêu cực đến hoạt động đầu tư, cụ thể là:
3.1. Các nhân tố tích cực
Thứ nhất, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á là một khu vực có kinh tế tăng trưởng năng động, thị trường lớn, phát triển nhanh đầy tiềm năng cho các nhà đầu tư Trung Quốc khai thác thị trường. Ngoài ra, nhiều nước trong khu vực có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú (Indonesia, Myanma, Campuchia, Việt Nam) đáp ứng được nhu cầu tìm kiếm tài nguyên của các nhà đầu tư Trung Quốc để khai thác, xuất khẩu về cung cấp cho hoạt động sản xuất của Trung Quốc đang thiếu đầu vào trầm trọng. Bên cạnh đó, các nước trong khu vực có mức phát triển đa dạng nên tùy tình hình từng nước mà các nhà đầu tư Trung Quốc có sự lựa chọn cho phù hợp với mục đích đầu tư của mình.
Thứ hai, các nước ASEAN đã nỗ lực rất lớn trong việc cải thiện môi trường đầu tư của nước mình sau cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ châu Á 2015. Luật đầu tư ngày càng tự do, thông thoáng hơn kèm theo đó là ngày càng nhiều ưu đãi cho nhà đầu tư nước ngoài, hạ tầng cơ sở và nguồn nhân lực được chú trọng phát triển,… tạo nên một môi trường ASEAN hấp dẫn các nhà đầu tư nói chung và các nhà đầu tư Trung Quốc nói riêng.
Thứ ba, Trung Quốc và ASEAN có mối quan hệ hợp tác gắn bó, sâu sắc, toàn diện và không ngừng phát triển. Trung Quốc và ASEAN đều là những đối tác thương mại lớn của nhau. Mối quan hệ thương mại lâu dài giúp các doanh nghiệp Trung Quốc phần nào hiểu được môi trường kinh doanh tại các nước ASEAN, gây dựng nền tảng ban đầu, làm tiền đề cho phát triển quan hệ hợp tác đầu tư. Ngoài ra, Chính phủ Trung Quốc coi trọng mối quan hệ với các nước ASEAN trên nguyên tắc “hòa bình, kiên trì phương châm láng giềng thân thiện, hữu hảo, hợp tác cùng có lợi, cùng nhau phát triển” (Tạp chí Cộng Sản, 2025). Chính phủ Trung Quốc chủ trương khuyến khích các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào ASEAN, mở rộng các quỹ đầu tư cho doanh nghiệp vay vốn với nhiều ưu đãi để đầu tư vào các nước ASEAN. Năm 2023, Chính phủ Trung Quốc đã cho doanh nghiệp vay 5 tỷ RMB để thực hiện các dự án đầu tư vào ASEAN (Bộ Công thương, 2024). Được sự hậu thuẫn lớn từ phía Chính phủ, các doanh nghiệp Trung Quốc chắc chắn còn tiếp tục đầu tư nhiều hơn nữa vào các nước ASEAN trong thời gian tới.
3.2. Các nhân tố tiêu cực Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
Về phía Trung Quốc: doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào ASEAN hầu hết là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vốn ít, thực lực đầu tư chưa mạnh nên gặp khó khăn trong vấn đề triển khai thực hiện dự án. Đồng thời, các doanh nghiệp đầu tư trong lĩnh vực sản xuất sở hữu công nghệ còn nhiều hạn chế nên khó có thể đáp ứng nhu cầu chuyển giao công nghệ hiện đại cho các nước ASEAN. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài chủ yếu trong lĩnh vực dịch vụ thông thường (kinh doanh khách sạn, nhà hàng, du lịch…) nhằm đáp ứng nhu cầu ngay tại nước nhận đầu tư. Còn các doanh nghiệp lớn thuộc sở hữu nhà nước có những mục đích riêng do Chính phủ Trung Quốc chỉ đạo như nhằm tìm kiếm tài nguyên hoặc tăng năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế bằng cách mua lại các tài sản sẵn có có giá trị (thương hiệu, nhãn hiệu nổi tiếng, mạng lưới phân phối toàn cầu…) mà các doanh nghiệp tại ASEAN không đáp ứng được.
Về phía các nước ASEAN: Tại nhiều nước ASEAN như Indonesia, Myanma… môi trường chính trị không ổn định khiến độ rủi ro cho đồng vốn bỏ ra cao, gây tâm lý lo ngại cho các nhà đầu tư Trung Quốc khiến nhà đầu tư ngần ngại trong bước triển khai cũng như trong quá trình thực hiện dự án. Tại một số nước, tốc độ giải ngân vốn đầu tư còn chậm do thủ tục hành chính còn phức tạp, nạn tham nhũng tràn lan, kết cấu hạ tầng còn yếu kém, trình độ nhân lực còn hạn chế… góp phần làm chậm tiến độ công việc của nhà đầu tư. Bản thân hầu hết các nước ASEAN (trừ Singapore) chưa thực sự là một môi trường lý tưởng để thu hút các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực dịch vụ đến đầu tư, đồng thời các phân ngành dịch vụ thế mạnh của doanh nghiệp Trung Quốc (tài chính, logistics, bất động sản…) hầu hết các nước ASEAN vẫn còn đang trong giai đoạn bảo hộ cho thị trường nội địa, chưa mở cửa hoặc mở cửa hạn chế cho nhà đầu tư nước ngoài.
Nhìn chung, đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào các nước ASEAN giai đoạn 2017-2024 có nhiều chuyển biến tích cực. Giai đoạn 2017-2020 do chịu ảnh hưởng tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính 2015 và các bất ổn kinh tế – chính trị trong khu vực và trên thế giới nên lượng FDI của Trung Quốc vào các nước ASEAN không đáng kể. Sang giai đoạn 2021-2024, FDI của Trung Quốc tăng mạnh, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực khai mỏ của Indonesia và Myanma, lĩnh vực dịch vụ cơ bản của Singapore và lĩnh vực dệt may – da giầy của Campuchia. Có thể thấy FDI của Trung Quốc quá tập trung vào một số nước và một số lĩnh vực, bên cạnh đó lượng FDI còn khiêm tốn; ít có tác động đến công nghệ và thị trường xuất khẩu các nước ASEAN. Tuy nhiên, FDI của Trung Quốc cũng đã góp phần tích cực vào phát triển kinh tế – xã hội các nước ASEAN thông qua việc bổ sung vốn cho đầu tư phát triển kinh tế; khai thác hiệu quả thế mạnh của mỗi nước và tạo việc làm, nâng cao thu nhập, phát triển nguồn nhân lực của các nước ASEAN. Khóa luận: Thực trạng đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào ASEAN.
XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:
===>> Khóa luận: Giải pháp tăng cường thu hút FDI của Trung Quốc

Dịch Vụ Viết Luận Văn Thạc Sĩ 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://vietthuethacsi.com/ – Hoặc Gmail: dicvuluanvanthacsi@gmail.com