Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập

Rate this post

Chia sẻ chuyên mục Đề Tài Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập hay nhất năm 2026 cho các bạn học viên ngành đang làm khóa luận tốt nghiệp tham khảo nhé. Với những bạn chuẩn bị làm bài luận văn tốt nghiệp thì rất khó để có thể tìm hiểu được một đề tài hay, đặc biệt là các bạn học viên đang chuẩn bị bước vào thời gian lựa chọn đề tài làm luận văn thì với đề tài: Khóa luận: Hoạt động nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập quốc tế của các doanh nghiệp Việt Nam dưới đây chắc chắn sẽ giúp cho các bạn học viên có cái nhìn tổng quan hơn về đề tài sắp đến.

Nội dung chính

Lời nói đầu

1. Tính cấp thiết của đề tài

Xuất hiện trong khoảng chục năm trở lại đây, nhượng quyền kinh doanh đã từ lâu không còn là một khái niệm xa lạ với các doanh nghiệp Việt Nam. Những thương hiệu có tên tuổi như cà phê Trung Nguyên, Phở 24, thời trang Foci, hay bánh kẹo Kinh Đô… là những điển hình thành công trong việc áp dụng mô hình kinh doanh này ở nước ta. Thị trường nhượng quyền Việt Nam đang nóng lên khi mà không chỉ dừng lại ở phạm vi trong nước, các doanh nghiệp nhượng quyền Việt Nam đang dần có những bước tiến ra thị trường thế giới. Bên cạnh đó, các nhà nhượng quyền nước ngoài cũng bắt đầu tìm kiếm cơ hội kinh doanh ở Việt Nam.

Kinh nghiệm về nhượng quyền kinh doanh ở các nước đã chỉ ra rằng phương thức kinh doanh nhượng quyền là một con đường tốt để các thương hiệu lớn vươn tầm ra thế giới. Tại Mỹ, nhượng quyền kinh doanh đóng góp gần 10% cho khu vực kinh tế tư nhân, chiếm 50% doanh thu từ hoạt động bán lẻ ở Mỹ và là một trong những kênh quan trọng khẳng định sức mạnh của nền kinh tế Mỹ trên thế giới. Nghiên cứu cơ cấu nền kinh tế châu Âu cho thấy rằng nhượng quyền kinh doanh được xem là một cơ chế linh hoạt trong việc phát triển kinh doanh. Ở khu vực châu á, Nhật Bản là quốc gia phát triển hệ thống nhượng quyền kinh doanh mạnh nhất với giá trị ước tính khoảng 67 tỷ đô la Mỹ. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng được biết đến là nước phát triển nhượng quyền kinh doanh nhanh nhất thế giới với tốc độ phát triển nhượng quyền kinh doanh là 38% một năm. Vậy tại sao Việt Nam lại không chuẩn bị để sẵn sàng bước đi trên con đường này?

Với một cơ cấu hơn 90% các doanh nghiệp là vừa và nhỏ, nhượng quyền kinh doanh là một cách thức tiếp cận quốc tế hữu hiệu cho các doanh nghiệp Việt Nam. Tham gia vào thị trường với vai trò là những nhà nhận quyền kinh doanh, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ giảm thiểu đáng kể những rủi ro có thể gặp phải, ví dụ như rủi ro về việc kinh doanh thua lỗ hoặc phá sản. Đồng thời, phát triển kinh doanh trên một thương hiệu hoặc một hệ thống sẵn có tên tuổi, nhất là những thương hiệu và hệ thống kinh doanh có tầm vóc quốc tế sẽ mang lại vô số lợi ích về vốn và kinh nghiệm cho các doanh nghiệp còn non trẻ hoặc còn hạn chế tiềm lực kinh doanh. Mặt khác, với vị thế bên nhượng quyền, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội mở rộng kinh doanh, xuất khẩu thương hiệu và quan trọng hơn là định vị được mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp đã áp dụng hay đang cân nhắc trước hướng đi nhượng quyền cũng đều gặp phải không ít những vướng mắc, mà trước hết là những hiểu biết đầy đủ về kỹ thuật nhượng quyền kinh doanh và những bài học kinh nghiệm để phát triển nhượng quyền kinh doanh ở Việt Nam. Với những lý do trên, việc nghiên cứu về “Hoạt động nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập quốc tế của các doanh nghiệp Việt Nam” là một vấn đề cần thiết, mang tính lý luận và thực tiễn cao.

2. Mục đích nghiên cứu của đề tài Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là:

Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động nhượng quyền kinh doanh;
Tìm hiểu thực tiễn hoạt động nhượng quyền kinh doanh ở các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua;
Đề xuất một số giải pháp về việc áp dụng nhượng quyền kinh doanh cho các doanh nghiệp Việt Nam nhằm tìm ra một hướng đi hiệu quả trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay.

3. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động nhượng quyền kinh doanh và thực tiễn việc áp dụng mô hình này ở các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là vấn đề nhượng quyền ra nước ngoài.

Nhượng quyền kinh doanh về bản chất là một hoạt động thương mại liên quan đến việc nhượng quyền sử dụng thương hiệu hoặc hệ thống kinh doanh để phân phối hàng hóa và dịch vụ. Do vậy, nhượng quyền kinh doanh là một phạm trù rộng lớn, liên quan tới nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong khuôn khổ của đề tài này, tác giả sẽ chỉ đề cập tới các nguyên tắc và những yếu tố kỹ thuật của nhượng quyền kinh doanh. Đề tài cũng giới hạn phạm vi nghiên cứu về nhượng quyền kinh doanh ở các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian 5 năm, từ 2021 cho tới nay, đây là khoảng thời gian chứng kiến sự tăng trưởng đột biến của nhượng quyền kinh doanh tại thị trường Việt Nam.

Việc nghiên cứu về thương hiệu, mô hình kinh doanh, các văn bản quốc tế và Việt Nam, hay bất cứ vấn đề nào khác có liên quan chỉ nhằm mục đích làm sáng tỏ hơn đối tượng nghiên cứu của đề tài.

4. Phương pháp nghiên cứu Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Đề tài được tiến hành dựa trên các phương pháp truyền thống như: thống kê, tổng hợp và phân tích, khái quát hóa, hệ thống hóa… Đồng thời các phương pháp khác như điều tra xã hội học, phỏng vấn các chuyên gia, liên hệ trực tiếp… cũng đã góp phần hoàn thiện đề tài.

5. Bố cục của đề tài

Ngoài phần lời nói đầu và kết luận, đề tài gồm có 3 chương:

Chương I: Cơ sở lý luận về hoạt động nhượng quyền kinh doanh
Chương II: Thực tiễn hoạt động nhượng quyền kinh doanh ở các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian qua
Chương III: Xu hướng và giải pháp phát triển nhượng quyền kinh doanh ở các doanh nghiệp Việt Nam trong xu thế hội nhập

CHƯƠNG I: Cơ sở lý luận về hoạt động nhượng quyền kinh doanh

I: Tổng quan về nhượng quyền kinh doanh

1. Khái niệm nhượng quyền kinh doanh

1.1. Lịch sử nhượng quyền kinh doanh

Nhượng quyền kinh doanh là khái niệm được dịch ra từ một thuật ngữ tiếng Anh gọi là Franchising. Trên thế giới, nhượng quyền kinh doanh đã có một thời gian tồn tại và phát triển khá lâu dài. Theo nghiên cứu, nhượng quyền kinh doanh đã manh nha xuất hiện từ khoảng thế kỷ XVII – XVIII tại châu Âu nhưng câu chuyện về nhượng quyền kinh doanh chỉ thực sự được biết đến lần đầu tiên ở hãng sản xuất máy khâu Singer – Hoa Kỳ vào những năm 1850. Khi nhà máy Singer không có đủ tiền để trả lương cho nhân viên, Isaac Isanov – chủ hãng này đã nảy ra ý tưởng vừa kêu gọi được thêm vốn lại vừa làm lợi cho hoạt động kinh doanh của hãng, đó là thiết lập một mạng lưới những nhà buôn máy khâu Singer. Những đối tác tham gia vào mạng lưới này sẽ phải trả cho Singer một khoản phí kinh doanh, đổi lại họ sẽ được tiến hành kinh doanh ở một số địa điểm đặc biệt và thu lợi nhuận từ việc độc quyền bán những chiếc máy khâu hiệu Singer. Mô hình mạng lưới các nhà buôn máy khâu Singer chính là khởi điểm của hình thức kinh doanh nhượng quyền trên thế giới và những hợp đồng mà ông chủ hãng máy khâu đã ký kết với các đối tác vào thời điểm đó chính là mẫu hợp đồng nhượng quyền kinh doanh sơ khai nhất.

Được đánh giá là một trong những thành tựu lớn nhất trong lĩnh vực thương mại của các nước phương Tây, nhượng quyền kinh doanh là mô hình kinh doanh tiêu biểu ở các nước phát triển trên khắp thế giới như Mỹ, Anh, Pháp… Doanh thu từ hoạt động nhượng quyền kinh doanh ở Anh – một trong những quốc gia điển hình về phát triển nhượng quyền kinh doanh được minh họa bằng bảng 1 dưới đây. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Bảng 1: Doanh thu từ hệ thống nhượng quyền kinh doanh ở Anh qua các năm

Với những ưu điểm nổi trội của mình, nhượng quyền kinh doanh đã nhanh chóng trở thành một hiện tượng “nóng” trên toàn thế giới. Ngày nay nhượng quyền kinh doanh đã có mặt tại hơn 160 quốc gia và vẫn không ngừng mở rộng hơn nữa. Theo ước tính của Hiệp hội nhượng quyền kinh doanh quốc tế, doanh thu từ hoạt động nhượng quyền kinh doanh trên thế giới trong năm 2025 là hơn 5.000 tỉ đô la. Không quá khi nói rằng chưa có một mô hình kinh doanh nào có sức phát triển mạnh mẽ và rộng rãi như mô hình nhượng quyền.

Nhượng quyền kinh doanh thâm nhập vào Việt Nam từ những năm 1990. Với hình ảnh chuỗi các cửa hàng cà phê Trung Nguyên từ Nam ra Bắc, lần đầu tiên người Việt Nam đã biết đến và thực hiện nhượng quyền kinh doanh. Thị trường nhượng quyền của Việt Nam hiện nay đang phát triển khá mạnh mẽ. Không chỉ dừng lại ở phạm vi trong nước, các nhà nhượng quyền Việt Nam đã từng bước thâm nhập vào thị trường nước khác. Các nhà nhượng quyền nước ngoài danh tiếng như KFC, Hard Rock Café, Chili’s, Jollibee… cũng đã tiếp cận Việt Nam như là một nơi đầu tư đầy tiềm năng.

1.2. Một số cách hiểu về nhượng quyền kinh doanh trên thế giới

Là một mô hình được ứng dụng rộng rãi và phát triển mạnh mẽ ở nhiều nước trên thế giới nên nhượng quyền kinh doanh không tránh khỏi có nhiều cách hiểu khác nhau.

Trong cách hiểu chung nhất của Hiệp hội nhượng quyền kinh doanh quốc tế (The International Franchise Association) thì:

“Nhượng quyền kinh doanh là mối quan hệ theo hợp đồng, giữa bên nhận quyền và bên nhượng quyền, theo đó bên nhượng quyền đề xuất hoặc phải duy trì sự quan tâm liên tục tới doanh nghiệp của bên nhận quyền trên các khía cạnh như: bí quyết kinh doanh, đào tạo nhân viên; bên nhận quyền hoạt động dưới nhãn hiệu hàng hóa, phương thức, phương pháp kinh doanh do bên nhượng quyền sở hữu hoặc kiểm soát và bên nhận quyền đang, hoặc sẽ đầu tư đáng kể vốn vào doanh nghiệp bằng các nguồn lực của mình”. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Định nghĩa này chỉ ra một cách rõ ràng rằng nhượng quyền kinh doanh thực chất là một hợp đồng giữa hai bên: bên nhượng quyền và bên nhận quyền kinh doanh. Đối tượng được nhượng quyền là nhãn hiệu hàng hóa, phương thức, phương pháp kinh doanh. Trách nhiệm của hai bên tham gia nhượng quyền cũng được đề cập tới. Tuy nhiên, định nghĩa này chưa thật sự bao quát được hết các khía cạnh của hoạt động nhượng quyền kinh doanh trên thực tế.

Chính bởi bản chất của nhượng quyền kinh doanh là một mối quan hệ theo hợp đồng nên cũng có nhiều cách hiểu về nhượng quyền kinh doanh thông qua việc định nghĩa về hợp đồng nhượng quyền.

Theo ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (The U.S. Federal Trade Committee):

“Hợp đồng nhượng quyền kinh doanh là hợp đồng theo đó bên nhượng quyền:

Hỗ trợ đáng kể cho bên nhận quyền trong việc điều hành doanh nghiệp hoặc kiểm soát chặt chẽ phương pháp điều hành doanh nghiệp của bên nhận quyền;
Cấp quyền sử dụng nhãn hiệu cho bên nhận quyền để phân phối sản phẩm hoặc dịch vụ theo nhãn hiệu hàng hóa của bên nhượng quyền;
Yêu cầu bên nhận quyền thanh toán cho bên nhượng quyền một khoản phí tối thiểu.

Định nghĩa này chú trọng vào phương diện thực tiễn tiến hành nhượng quyền. Bằng việc cụ thể hóa hợp đồng nhượng quyền, nhượng quyền kinh doanh có thể được hiểu một cách rõ ràng hơn. Việc định nghĩa theo hợp đồng cũng chỉ rõ trách nhiệm cũng như quyền lợi của các bên tham gia. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Ở Việt Nam, khái niệm về nhượng quyền kinh doanh cũng vừa được thông qua trong Luật Thương mại 2024:

Nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện dưới đây:

Việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền qui định và được gắn với nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền.
Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền trong việc điều hành công việc kinh doanh.

Thuật ngữ “nhượng quyền thương mại” trong Luật Thương mại 2024 được hiểu đồng nghĩa với thuật ngữ “nhượng quyền kinh doanh” được dùng xuyên suốt trong đề tài này. Bản thân thuật ngữ Franchising có nguồn gốc từ tiếng Anh nên việc chuyển thể sang tiếng Việt có nhiều dị bản. Cùng nói về một hoạt động Franchising ở Việt Nam hiện nay vẫn đang song song tồn tại hai cách gọi nhượng quyền kinh doanh và nhượng quyền thương mại. Tuy nhiên cụm từ “thương mại” chỉ mang hàm nghĩa buôn bán, giao dịch nói chung và không bao quát bằng cụm từ “kinh doanh”. Mặt khác, với những định nghĩa về Franchising trên thế giới có thể rút ra hoạt động nhượng quyền không chỉ đơn thuần là việc buôn bán mà còn liên quan tới cả việc chuyển nhượng những yếu tố vô hình như thương hiệu, bí mật kinh doanh, giải pháp kinh doanh… Do vậy, cách dùng “nhượng quyền kinh doanh” có phần chính xác hơn.

Mặc dù có nhiều cách hiểu khác nhau về nhượng quyền kinh doanh trên thế giới nhưng đây chỉ là những sự khác biệt mang tính hình thức và do quan điểm tiếp cận của các nhà nghiên cứu. Dù được diễn đạt theo cách này hay cách khác thì nhượng quyền kinh doanh vẫn cần phải hội tụ đủ 3 yếu tố cơ bản:

Thứ nhất, chủ thể tham gia vào nhượng quyền kinh doanh gồm có bên nhượng quyền và bên nhận quyền kinh doanh.
Thứ hai, bên nhận quyền được quyền sử dụng thương hiệu (hay nhãn hiệu hàng hóa) hoặc quyền kinh doanh theo một mô hình sẵn có của bên nhượng quyền. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.
Thứ ba, nghĩa vụ và quyền lợi của các bên tham gia:

Bên nhượng quyền sẽ cấp quyền sử dụng thương hiệu hoặc mô hình kinh doanh của mình cho bên nhận quyền. Đồng thời bên nhượng quyền phải có trách nhiệm hỗ trợ bên nhận quyền trong việc điều hành hoạt động kinh doanh. Bên nhượng quyền sẽ được nhận phí nhượng quyền từ bên nhận quyền theo thỏa thuận trong hợp đồng giữa hai bên.

Ngược lại, bên nhận quyền sẽ được quyền kinh doanh trên thương hiệu hoặc mô hình kinh doanh của bên nhượng quyền. Bên nhận quyền sẽ được nhận sự hỗ trợ và có quyền yêu cầu sự quan tâm thích đáng từ bên nhượng quyền trong việc điều hành hoạt động kinh doanh. Bên nhận quyền sẽ đóng góp cho bên nhượng quyền các khoản phí định kỳ cùng một tỷ lệ phần trăm nhất định trích từ doanh thu của mình cho bên nhượng quyền tùy theo thỏa thuận giữa hai bên.

1.3. Khái niệm nhượng quyền kinh doanh

Dựa trên những điểm căn bản của một hoạt động nhượng quyền kinh doanh và xuất phát từ thực tiễn nghiên cứu, trong phạm vi đề tài này nhượng quyền kinh doanh sẽ được hiểu như sau:

“Nhượng quyền kinh doanh là một hợp đồng thương mại hình thành giữa hai bên: bên nhượng quyền kinh doanh và bên nhận quyền kinh doanh. Bên nhượng quyền cho phép bên nhận quyền được quyền kinh doanh trên thương hiệu hoặc theo mô hình kinh doanh của bên nhượng quyền. Bên nhận quyền phải trả một khoản phí nhượng quyền kinh doanh theo thỏa thuận trong hợp đồng giữa hai bên”.

2. Một số khái niệm liên quan Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Như đã trình bày ở trên, đối tượng của nhượng quyền kinh doanh là thương hiệu hoặc hệ thống kinh doanh của bên nhượng quyền. Để có một cái nhìn thật rõ ràng về nhượng quyền kinh doanh, trước hết chúng ta cần tìm hiểu về thương hiệu và hệ thống kinh doanh là gì và tại sao việc nhượng quyền chúng lại được quan tâm đến thế. Dễ thấy thương hiệu và hệ thống kinh doanh là những yếu tố vô hình, vậy làm thế nào để chuyển nhượng được chúng, hay nói cách khác chuyển nhượng thương hiệu và hệ thống kinh doanh thực chất là chuyển nhượng cái gì.

2.1. Thương hiệu

Thương hiệu là một thuật ngữ đặc trưng của thị trường mà không có mặt trong các văn bản pháp quy ở Việt Nam. Dù vậy, do thói quen sử dụng ngôn ngữ và sự mặc nhiên thừa nhận của xã hội mà thuật ngữ thương hiệu ngày càng được chấp nhận rộng rãi. Tuy nhiên, việc định ra một cách hiểu thống nhất về thương hiệu còn đang là một vấn đề gây nhiều tranh cãi ở nước ta.

Để thuận tiện cho công việc nghiên cứu và cũng xuất phát từ thực tiễn khảo sát, trong đề tài này thương hiệu được hiểu một cách gần gũi với khái niệm nhãn hiệu hàng hóa. Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam 2024 thì:

“Nhãn hiệu hàng hóa là dấu hiệu nhìn thấy được dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, kể cả hình ba chiều hoặc sự kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc;
Nhãn hiệu hàng hóa có khả năng phân biệt hàng hóa, dịch vụ của chủ sở hữu nhãn hiệu với hàng hóa, dịch vụ của chủ thể khác”.

Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (World Interllectual Property Organisation – WIPO) định nghĩa“nhãn hiệu hàng hóa là dấu hiệu phân biệt để chỉ ra sản phẩm, dịch vụ được sản xuất hay cung cấp bởi một chủ thể nào đó và để phân biệt với hàng hóa, dịch vụ của chủ thể khác”. Cũng theo cách hiểu của WIPO, nhãn hiệu hàng hóa có thể được tạo bởi những từ, những chữ, con số riêng biệt hoặc sự kết hợp những yếu tố đó. Nhãn hiệu có thể bao gồm hình ảnh, biểu tượng, dấu hiệu ba chiều, nó cũng có thể là những dấu hiệu âm thanh như âm nhạc, tiết nhạc, dấu hiệu mùi hương, màu sắc được sử dụng như những đặc tính phân biệt.

Thương hiệu được hiểu là một khái niệm ở mức cao hơn nhãn hiệu hàng hóa. Ngoài những yếu tố vật chất hoặc phi vật chất cấu thành nên nhãn hiệu hàng hóa, thương hiệu còn bao hàm cả giá trị của nhãn hiệu hàng hóa đó.

Nói một cách khác, thương hiệu gồm có hai phần. Phần có thể nhận biết được là những hình ảnh, con số, màu sắc… tạo nên biểu tượng riêng cho doanh nghiệp; phần không nhìn thấy được nhưng vô cùng quan trọng là giá trị của nhãn hiệu hàng hóa – giá trị được đo lường bằng sự tin tưởng và ưa thích mà khách hàng dành cho nhãn hiệu hàng hóa đó. Thương hiệu do vậy không chỉ là tài sản của doanh nghiệp mà còn là giá trị của doanh nghiệp. Sở hữu một thương hiệu nổi tiếng tức là doanh nghiệp đã có ưu thế và tiềm năng kinh doanh. Đây là yếu tố lý giải tại sao việc chuyển nhượng thương hiệu lại là một vấn đề được các doanh nghiệp quan tâm đến thế.

2.2. Quyền sở hữu công nghiệp đối với thương hiệu Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Quyền sở hữu công nghiệp là một tập hợp các quyền theo luật định đối với những đối tượng thuộc sở hữu công nghiệp. Theo Bộ luật Dân sự 2024, đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp bao gồm: “sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý”.

Quyền sở hữu công nghiệp là một trong những đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, trong đó qui định rằng:

“Quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa ly, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh”. Qui định này hoàn toàn phù hợp với cách hiểu được nêu ra trong Bộ luật Dân sự 2024.

Nội dung quyền sở hữu công nghiệp được xác định tùy theo từng loại đối tượng sở hữu công nghiệp khác nhau và được trình bày cụ thể trong các văn bản pháp luật tương ứng. Quyền sở hữu công nghiệp sẽ được xác lập trên cơ sở quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khi thực hiện việc đăng ký các đối tượng trên theo qui định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Nhượng quyền kinh doanh thương hiệu thực chất là nhượng quyền sở hữu công nghiệp đối với thương hiệu đó. Theo qui định trong Bộ luật dân sự Việt Nam năm 2024 thì quyền sở hữu công nghiệp đối với thương hiệu (hay là nhãn hiệu hàng hóa) sẽ bao gồm: Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Sử dụng nhãn hiệu hàng hóa trong kinh doanh;
Cho phép hoặc cấm người khác sử dụng nhãn hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu của mình.

Để thực hiện nhượng quyền thương hiệu một cách đúng đắn thì việc xác lập căn cứ pháp luật cho thương hiệu là việc làm đầu tiên đối với bên nhượng quyền, tức là bên nhượng quyền phải có quyền sở hữu công nghiệp đối với thương hiệu của mình. Điều này chỉ có khi bên nhượng quyền tiến hành đăng ký bảo hộ thương hiệu của mình. Tại Việt Nam, các qui định cụ thể về thủ tục đăng ký bảo hộ đối với thương hiệu nằm trong Bộ luật Dân sự 2024, Luật Thương mại 2024 và Luật Sở hữu trí tuệ 2024. Mặc dù việc đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ không phải là qui định bắt buộc nhưng đây là điều mà các doanh nghiệp Việt Nam nên thực hiện để bảo vệ quyền lợi của mình và tránh những tranh chấp có thể phát sinh, đồng thời cũng dần phù hợp với xu thế phát triển trên thế giới.

Một điều lưu ý là nếu bên nhượng quyền đăng ký bảo hộ cho nhãn hiệu hàng hóa hay thương hiệu của mình trên phạm vi quốc tế theo Thỏa ước Madrid thì quyền sở hữu công nghiệp đối với thương hiệu ấy sẽ phát sinh khi có chấp nhận bảo hộ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nơi doanh nghiệp đăng ký kinh doanh.

2.3. Hệ thống kinh doanh

Hệ thống kinh doanh có thể được hiểu là một tổng thể bao gồm những yếu tố vật chất như cơ sở hạ tầng, máy móc, trang thiết bị cho tới những yếu tố phi vật chất như ý tưởng sáng tạo của con người, bí mật kinh doanh, bí quyết kỹ thuật… nhằm thực hiện quá trình sản xuất, phân phối sản phẩm hay dịch vụ.

Hệ thống kinh doanh cũng là một trong những đối tượng của nhượng quyền kinh doanh và trên thực tế, nhượng quyền kinh doanh hệ thống là hình thức nhượng quyền phát triển mạnh nhất.

2.4. Quyền sở hữu công nghiệp đối với hệ thống kinh doanh

Quyền sở hữu công nghiệp đối với hệ thống kinh doanh chính là tập hợp những quyền sở hữu công nghiệp đối với các đối tượng của sở hữu công nghiệp có mặt trong hệ thống kinh doanh như nhãn hiệu hàng hóa, bí mật kinh doanh, bí quyết kỹ thuật… Như thế nghĩa là trong quyền sở hữu công nghiệp đối với hệ thống kinh doanh có bao hàm nội dung quyền sở hữu công nghiệp đối với thương hiệu đã trình bày ở trên và quyền sở hữu công nghiệp với những đối tượng khác nữa.

Theo Bộ luật Dân sự 2024, quyền sở hữu công nghiệp đối với bí mật kinh doanh bao gồm:

Khai thác, sử dụng bí mật kinh doanh;
Cho phép hoặc cấm người khác tiếp cận, sử dụng, tiết lộ bí mật kinh

Qui định này cũng có thể hiểu và áp dụng với những bí quyết kỹ thuật trong hệ thống nhượng quyền kinh doanh.

3. Phân loại nhượng quyền kinh doanh Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Tùy theo từng tiêu chí khác nhau mà nhượng quyền kinh doanh được phân thành những loại khác nhau. Dựa trên tiêu chí ngành nghề kinh doanh, nhượng quyền kinh doanh có 3 loại:

Nhượng quyền kinh doanh sản xuất
Nhượng quyền kinh doanh phân phối
Nhượng quyền kinh doanh dịch vụ

Nhượng quyền kinh doanh sẽ được phân chia thành 3 loại nếu dựa theo các hình thức nhượng quyền:

Nhượng quyền đơn vị
Nhượng quyền khu vực
Nhượng quyền phụ

Nếu căn cứ vào đối tượng chuyển nhượng thì nhượng quyền kinh doanh có 2 loại:

Nhượng quyền kinh doanh thương hiệu
Nhượng quyền kinh doanh hệ thống

Dù có nhiều cách phân loại khác nhau thì xét đến cùng yếu tố được quan tâm nhất trong hợp đồng nhượng quyền kinh doanh vẫn là đối tượng được chuyển nhượng. Do vậy, đề tài sẽ đi sâu vào phân tích hoạt động nhượng quyền theo tiêu chí này.

3.1. Nhượng quyền kinh doanh thương hiệu Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Nhượng quyền kinh doanh thương hiệu là việc bên nhượng quyền cho phép bên nhận quyền được quyền kinh doanh sản phẩm mang thương hiệu sẵn có của bên nhượng quyền. Đối tượng được nhượng quyền chính là quyền sử dụng thương hiệu của bên nhượng quyền. Do đó, giá trị của một hợp đồng nhượng quyền kinh doanh thương hiệu được quyết định bởi giá trị của chính thương hiệu đó.

Nhượng quyền kinh doanh thương hiệu có thể được xem là một phương pháp hiệu quả để phân phối sản phẩm tới những thị trường rộng lớn với chi phí thấp. Những lĩnh vực có thể áp dụng nhượng quyền kinh doanh thương hiệu là các nhà sản xuất đồ uống đóng chai, trạm bán xăng, sản xuất ô tô… Hãng sản xuất nước giải khát Coca Cola, ô tô Mercedes, hay General Motor là những điển hình nhượng quyền kinh doanh thương hiệu trên thế giới. ở Việt Nam, nhãn hiệu thời trang Foci và các sản phẩm bánh kẹo Kinh Đô cũng đang thành công theo hướng đi nhượng quyền thương hiệu.

Ưu điểm của loại hình nhượng quyền này là dễ thực hiện bởi đối tượng được nhượng quyền chỉ là quyền sử dụng thương hiệu. Hợp đồng nhượng quyền kinh doanh không có nhiều điều khoản phức tạp về trách nhiệm của các bên tham gia. Tuy vậy, nhượng quyền kinh doanh thương hiệu dễ phải đối mặt với tình trạng làm giả thương hiệu. Các đối thủ cạnh tranh có thể lợi dụng danh tiếng của thương hiệu nổi tiếng để kiếm lời và gây mất uy tín cho bên nhượng quyền bởi hàng giả kém chất lượng. Trong nhiều trường hợp bên nhượng quyền còn phải chịu trách nhiệm liên đới đến những vụ tranh kiện tốn kém về bản quyền hoặc thương hiệu của mình. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

3.2. Nhượng quyền kinh doanh hệ thống

Nhượng quyền kinh doanh hệ thống là việc bên nhượng quyền cấp cho bên nhận quyền các quyền được khai thác và kinh doanh trên một mô hình kinh doanh hoàn chỉnh theo kinh nghiệm của bên nhượng quyền.

Đối tượng được nhượng quyền ở đây chính bí quyết để tạo lập, duy trì và phát triển một mô hình kinh doanh hoàn chỉnh giống như của bên nhượng quyền.

Theo tổng kết của Hội đồng các nhà nhượng quyền kinh doanh trên thế giới, một mô hình kinh doanh được xem là hoàn chỉnh cho một hợp đồng nhượng quyền cần 3 yếu tố cơ bản sau:

Kinh doanh trên một thương hiệu hoặc một hệ thống kinh doanh đã được đăng ký bảo hộ;
Có chương trình điều hành hệ thống kinh doanh một cách chặt chẽ;
Có đủ sự quan tâm cần thiết của bên nhượng quyền tới bên nhận quyền thông qua việc cung cấp các chương trình đào tạo, hướng dẫn chi tiết về điều hành kinh doanh, hỗ trợ marketing cho bên nhận quyền…

Trên thế giới, nhượng quyền kinh doanh hệ thống đã phát triển ở hơn 75 ngành nghề kinh doanh như nhà hàng, khách sạn, dịch vụ sửa chữa tự động, dịch vụ môi giới bất động sản, viễn thông, hệ thống cửa hàng bách hóa… Những doanh nghiệp nhượng quyền kinh doanh hệ thống thường có những sản phẩm đặc trưng hoặc có khả năng cạnh tranh cao.

Với những hình thức kinh doanh thông thường hoặc thậm chí với nhượng quyền kinh doanh thương hiệu, bên nhượng quyền khó có thể duy trì được sự kiểm soát chặt chẽ tới hoạt động của bên nhận quyền, do đó chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ được cung cấp đến người tiêu dùng có thể không được đảm bảo. Trong khi đó khả năng này thường khó xảy ra đối với nhượng quyền kinh doanh hệ thống bởi bên nhượng quyền phải đảm bảo được một hệ thống kinh doanh có các công cụ duy trì chất lượng đồng bộ ở trong toàn hệ thống. Nét đặc thù của hình thức nhượng quyền kinh doanh hệ thống là tính thống nhất tuyệt đối của tất cả các bộ phận, mọi công việc được phối hợp với nhau theo một mục tiêu tổng thể do bên nhượng quyền đặt ra. Hệ thống kinh doanh nhượng quyền không đơn thuần là nơi tạo và bán sản phẩm của nhà nhượng quyền mà thực sự trở thành một cỗ máy hoàn chỉnh, có thể chạy tự động song vẫn luôn đảm bảo yêu cầu khắt khe về chất lượng. Công việc của bên nhượng quyền khá phức tạp nhưng đổi lại họ sẽ thu được những lợi ích xứng đáng.

McDonald’s là một biểu tượng về sự thành công của mô hình nhượng quyền kinh doanh hệ thống trên toàn thế giới. Hiện nay, McDonald’s chiếm hơn 10% trong tổng doanh thu của các nhà hàng ở Mỹ và là tập đoàn kinh doanh có lợi nhuận cao hơn bất cứ ngành kinh doanh bán lẻ nào trên thế giới với mức đóng góp 17% lợi nhuận ròng trước thuế.

3.3. So sánh hai loại hình nhượng quyền Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Trên thực tế không ít người vẫn thường nhầm lẫn hai loại hình nhượng quyền kinh doanh thương hiệu và nhượng quyền kinh doanh hệ thống mặc dù chúng được phân biệt với nhau khá rõ ràng cả về bản chất và hình thức.

Nếu chỉ nhìn vào hình thức bề ngoài thì cả hai loại trên đều là kinh doanh theo phương thức nhượng quyền, bên nhận quyền được phép kinh doanh sản phẩm dưới tên tuổi của bên nhượng quyền và phải trả các khoản phí bắt buộc đối với bên nhượng quyền… Tuy nhiên, khác với nhượng quyền kinh doanh thương hiệu, trong nhượng quyền kinh doanh hệ thống, bên nhượng quyền không chỉ cấp quyền sử dụng thương hiệu mà còn cung cấp một chương trình kinh doanh hoàn chỉnh cho bên nhận quyền. Điều này không chỉ tăng hiệu quả kinh doanh cho bên nhận quyền mà còn cho cả hệ thống kinh doanh của bên nhượng quyền nhờ đảm bảo được tính đặc thù. Các bên nhận quyền trong nhượng quyền kinh doanh hệ thống có hình thức bề ngoài giống hệt nhau trong khi các bên nhận quyền kinh doanh thương hiệu thông thường vẫn có nét khác biệt ngoại trừ một thương hiệu chung.

Các nhà đầu tư sẽ tìm kiếm cơ hội nhận quyền kinh doanh thương hiệu từ những thương hiệu nổi tiếng, như vậy giá trị của nhượng quyền kinh doanh thương hiệu nằm ở tên tuổi của thương hiệu ấy. Trong khi đó, lý do thuyết phục đối tác nhận quyền trong nhượng quyền kinh doanh hệ thống chính là tính hiệu quả của hệ thống kinh doanh. Nếu sự thành công của doanh nghiệp nhượng quyền kinh doanh thương hiệu nằm ở sản phẩm được khẳng định qua thương hiệu thì thành công của nhượng quyền kinh doanh hệ thống được xây dựng từ lòng tin của khách hàng vào những giá trị cốt lõi trong hệ thống nhượng quyền. Những giá trị cốt lõi đó là sự tin dùng của khách hàng về những sản phẩm có chất lượng tốt và đặc biệt là niềm tin vào sự đồng nhất về chất lượng ở bất cứ nơi nào trong hệ thống nhượng quyền. Niềm tin này sẽ thu hút và giữ khách hàng thường xuyên đến với hệ thống nhượng quyền kinh doanh. Nếu sự thành công của các nhà kinh doanh nhượng quyền thương hiệu như Coca Cola hay Mercedes là việc bán được sản phẩm có thương hiệu của các hãng này thì sự thành công của các bên trong nhượng quyền kinh doanh hệ thống như McDonald’s là có những nhà hàng sản xuất hamburger theo đúng qui trình kỹ thuật của McDonald’s và những cơ sở đó mang lại lợi nhuận cho cả hai bên. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Mặc dù cả hai loại hình nhượng quyền kinh doanh trên đều đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới nhưng nhượng quyền kinh doanh hệ thống được ưa chuộng hơn và phát triển hơn nhượng quyền kinh doanh thương hiệu. Kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp nhượng quyền trên thế giới trong năm 2023 được thể hiện trong bảng 2 dưới đây đã phần nào minh chứng cho nhận định này.

Bảng 2: Kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp nhượng quyền kinh doanh trên thế giới trong năm 2023

Số liệu thống kê trong bảng trên đã chỉ ra rằng xu hướng chung của nhượng quyền trên thế giới là nhượng quyền kinh doanh hệ thống. Nhượng quyền kinh doanh hệ thống chiếm 75% doanh thu từ hoạt động nhượng quyền trên thế giới; gấp 3,1 lần so với nhượng quyền kinh doanh thương hiệu. Trong số hơn 18 triệu việc làm mà ngành công nghiệp nhượng quyền mang lại thì nhượng quyền kinh doanh hệ thống đóng góp tới 78%.

Ở Việt Nam cũng có mặt cả hai loại hình nhượng quyền kinh doanh trên. Phở 24 là một ví dụ về nhượng quyền kinh doanh hệ thống. Chiến lược kinh doanh này đã được đưa ra ngay từ những ngày đầu thành lập và xây dựng thương hiệu Phở 24. Bên cạnh đó, cà phê Trung Nguyên lại là sự pha trộn giữa nhượng quyền kinh doanh hệ thống và nhượng quyền kinh doanh thương hiệu. Tuy nhiên hướng phát triển của cà phê Trung Nguyên trong tương lai sẽ là nhượng quyền kinh doanh hệ thống.

Do những ưu điểm vượt trội, nhượng quyền kinh doanh hệ thống sẽ trở thành xu hướng phát triển trong hoạt động nhượng quyền kinh doanh trên toàn cầu. Tuy nhiên, chưa có nhiều tài liệu cũng như những công trình khoa học chính thống phân tích sâu sắc về loại hình này trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng. Nhằm đem đến một cái nhìn tổng quan về kỹ thuật thực hiện của nhượng quyền kinh doanh hệ thống cả trong lý thuyết và thực tiễn, ở những phần sau đề tài sẽ tập trung trình bày về loại hình này.

4. Qui trình thực hiện nhượng quyền kinh doanh Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Căn cứ theo trục thời gian cũng như theo trình tự của một quá trình thực hiện, nhượng quyền kinh doanh được chia thành 3 giai đoạn như sau:

4.1. Giai đoạn chuẩn bị

Đối với bên nhượng quyền đây là giai đoạn hoàn thành tất cả những yếu tố cần thiết trước khi bắt tay vào thực hiện nhượng quyền kinh doanh cho các đối tác nhận quyền. ở giai đoạn này bên nhượng quyền cần thực hiện hai việc: xây dựng một mô hình kinh doanh mẫu thành công và hoàn thiện chương trình đào tạo cho bên nhận quyền.

Xây dựng một mô hình kinh doanh chuẩn

Một mô hình chuẩn của nhượng quyền kinh doanh được hiểu là một mô hình kinh doanh được tạo ra bởi bên nhượng quyền với những yếu tố sau:

Hoạt động trên một thương hiệu và hệ thống kinh doanh đã được đăng ký bảo hộ;
Trang bị đầy đủ nhân lực, các trang thiết bị cần thiết cho hệ thống nhượng quyền kinh doanh;
Xây dựng các chương trình đào tạo, marketing, nghiên cứu, phát triển cho hệ thống nhượng quyền kinh doanh;
Xây dựng mạng lưới các nhà cung cấp và đưa ra các tiêu chuẩn để xác định nhà cung cấp cho hệ thống nhượng quyền kinh doanh. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Đây chỉ là những nhân tố cơ bản được Hiệp hội nhượng quyền kinh doanh thế giới đề xuất với các doanh nghiệp nhượng quyền kinh doanh nhằm giúp các doanh nghiệp này có những bước đi và định hướng rõ ràng trong việc ứng dụng nhượng quyền kinh doanh. Đáp ứng đầy đủ những yếu tố trên cũng chỉ mới là điều kiện cần trong việc có một mô hình nhượng quyền kinh doanh chuẩn. Điều kiện đủ và quan trọng là mô hình ấy phải trải qua thực tiễn kinh doanh và được kiểm nghiệm về chất lượng.

Một hệ thống kinh doanh không tính tới việc duy trì và tăng cường kiểm soát chất lượng sẽ không thể tồn tại trong thị trường cạnh tranh khốc liệt như ngày nay. Đảm bảo chất lượng của hàng hóa hay dịch vụ một cách thống nhất trong toàn bộ hệ thống là điểm mấu chốt quyết định sự thành bại của một hệ thống nhượng quyền kinh doanh.

Một ví dụ tiêu biểu về việc đảm bảo nhất quán chất lượng của hệ thống nhượng quyền kinh doanh là McDonald’s – một trong những nhà nhượng quyền lớn nhất trên thế giới trong lĩnh vực thức ăn nhanh. Sự nổi tiếng của McDonald’s có phải là do hãng này đã làm được món hamburger ngon nhất thế giới? Thực tế McDonald’s không khẳng định các sản phẩm của hãng là tốt nhất. Vậy lý do nào khiến các khách hàng tìm đến McDonald’s khi muốn thưởng thức món humberger hay khoai tây chiên? Câu trả lời là khách hàng lựa chọn McDonald’s vì họ tin chắc sẽ nhận được điều mà họ mong đợi về chất lượng sản phẩm và dịch vụ ở tất cả các cửa hàng McDonald’s. Khách hàng đến với McDonald’s sẽ không phải thất vọng về sản phẩm hay cung cách phục vụ của nhân viên, không khí trong cửa hàng… mà ngược lại, nếu khách hàng đã từng sử dụng sản phẩm cũng như các dịch vụ của McDonald’s thì những lần khác, ở những cửa hàng McDonald’s khác họ sẽ vẫn gặp lại cảm giác hài lòng như lần trước. Nhờ vậy mà McDonald’s đã có được các khách hàng trung thành với hệ thống nhượng quyền của mình. Sở dĩ McDonald’s có thể làm được như vậy là vì họ đã xây dựng thành công một mô hình kinh doanh tốt trong đó giải quyết được các vấn đề liên quan đến duy trì và phát triển chất lượng của toàn bộ hệ thống. Đó là lý do thành công của toàn bộ hệ thống các cửa hàng McDonald’s nói riêng và cũng chính là mục tiêu cuối cùng mà các bên nhượng quyền kinh doanh hệ thống cần đạt được nói chung.

Lên chương trình đào tạo Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Khác với hợp đồng kinh doanh thông thường, mối quan hệ giữa các bên tham gia nhượng quyền kinh doanh không chỉ dừng lại ở việc ký kết hợp đồng mà còn tiếp tục trong suốt quá trình kinh doanh trên thị trường. Một trong những yếu tố gắn kết mối quan hệ đó là trách nhiệm đào tạo, chuyển giao công nghệ, bí quyết kinh doanh, bí quyết kỹ thuật… của bên nhượng quyền cho bên nhận quyền. Các chương trình đào tạo sẽ được nghiên cứu và xây dựng song song với quá trình tạo dựng mô hình kinh doanh nhượng quyền. Bên nhượng quyền sẽ cung cấp các chương trình đào tạo cho bên nhận quyền vào thời điểm tiến hành chuyển nhượng và theo sát việc thực hiện của bên nhận quyền.

Thông qua chương trình đào tạo, bên nhận quyền sẽ được cung cấp từ cách thức giải quyết công việc, cách giải quyết khi gặp những khách hàng khó tính, thủ thuật đàm phán với những đối thủ cạnh tranh cứng rắn, những chiến lược cạnh tranh với những đối thủ mạnh… đến kỹ năng tuyển dụng nhân viên, đào tạo nhân viên, kỹ thuật xúc tiến kinh doanh, phân phối sản phẩm, quản lý tài chính, kiểm soát về chi phí, thiết kế và xây dựng cơ sở kinh doanh của bên nhận quyền.

Chương trình đào tạo là một nội dung quan trọng trong bất cứ một hợp đồng nhượng quyền nào bởi nó giúp bên nhận quyền có đủ kỹ năng cần thiết để trở thành nhà sản xuất hoặc nhà cung ứng sản phẩm, dịch vụ theo phương thức của bên nhượng quyền. Một chương trình đào tạo hiệu quả là điều kiện cần để giúp bên nhượng quyền mở rộng hệ thống nhượng quyền kinh doanh mà vẫn không bị mai một những yếu tố mang tính đặc thù của hệ thống. Mặt khác, chương trình đào tạo càng hiệu quả thì càng hỗ trợ cho bên nhận quyền nhiều hơn trong việc kinh doanh độc lập và tất nhiên sẽ tăng cường tính bền vững cho toàn bộ hệ thống nhượng quyền kinh doanh.

4.2. Thực hiện nhượng quyền kinh doanh

Thực hiện nhượng quyền kinh doanh là công việc chung giữa cả bên nhượng quyền và nhận quyền. Trọng tâm của giai đoạn này đối với bên nhượng quyền là soạn thảo một hợp đồng nhượng quyền kinh doanh tốt, vừa có khả năng mang lại lợi ích cho doanh nghiệp trong hiện tại nhưng đồng thời cũng kiểm soát và duy trì tốt hệ thống nhượng quyền kinh doanh trong tương lai. Sau khi đã có một hệ thống nhượng quyền kinh doanh, bên nhượng quyền cần quan tâm tới yếu tố mở rộng mô hình kinh doanh của mình một cách bền vững. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Soạn thảo hợp đồng

Hợp đồng nhượng quyền kinh doanh do bên nhượng quyền soạn thảo và được thỏa thuận giữa các bên. Với những nhà nhượng quyền nổi tiếng trên thế giới, hợp đồng nhượng quyền thường là một văn bản do bên nhượng quyền định trước và áp dụng chung cho các đối tác nhận quyền. ở Mỹ, các doanh nghiệp nhượng quyền thường dựa trên những hợp đồng mẫu phổ biến chẳng hạn như hợp đồng mẫu trong lĩnh vực nhượng quyền kinh doanh nhà hàng, cửa hiệu bán thức ăn nhanh… để soạn thảo ra hợp đồng riêng của mình hoặc sử dụng ngay những hợp đồng mẫu này để thực hiện nhượng quyền.

Tùy thuộc vào từng loại hình, từng lĩnh vực kinh doanh và đặc trưng của doanh nghiệp kinh doanh nhượng quyền mà nội dung chi tiết của các hợp đồng sẽ khác nhau. Về cơ bản, một hợp đồng nhượng quyền kinh doanh thường gồm những phần sau:

Tên và địa chỉ đầy đủ các bên tham gia
Lý do nhượng quyền
Đối tượng cung cấp của bên nhượng quyền (sản phẩm hoặc dịch vụ)
Qui định về phí nhượng quyền
Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng
Những vấn đề liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp đối với các đối tượng nhượng quyền kinh doanh
Điều kiện sửa đổi, chấm dứt, vô hiệu hợp đồng
Các điều khoản khác
Ngày, nơi ký hợp đồng, chữ ký của các bên tham gia
Mở rộng nhượng quyền kinh doanh

Bên nhượng quyền cần có chiến lược mở rộng mô hình nhượng quyền kinh doanh một cách bền vững nhất. Mở rộng hệ thống nhượng quyền kinh doanh không chỉ là tăng số lượng các bên nhận quyền mà còn là qui mô của bên nhượng quyền cũng như bên nhận quyền. Để đạt được điều này chủ hệ thống nhượng quyền cần biết rõ về thị trường mục tiêu của sản phẩm hay dịch vụ của mình. Biết rõ về giá trị của sản phẩm hay dịch vụ mà mình cung cấp cũng là yếu tố rất quan trọng vì bên nhượng quyền không thể đề ra mức phí quá cao cũng như quá thấp. Đồng thời việc định vị được giá trị sản phẩm hay dịch vụ của mình trên thị trường giúp cho bên nhượng quyền ước tính được cơ hội thành công của hệ thống ở thị trường nội địa và hướng tới mục tiêu xa hơn là thị trường quốc tế.

4.3. Giai đoạn duy trì và phát triển hệ thống Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Quan tâm tới việc duy trì và phát triển hệ thống nhượng quyền kinh doanh là công việc hết sức quan trọng vì nó chỉ ra mức độ thành công thật sự của một mô hình nhượng quyền, đồng thời cũng là nhân tố quyết định hệ thống nhượng quyền kinh doanh có thể tiếp tục tồn tại và phát triển được hay không. Bên nhượng quyền nắm giữ vai trò chủ yếu trong giai đoạn này.

Bên nhượng quyền hỗ trợ cho bên nhận quyền

Thông thường bên nhượng quyền sẽ cung cấp các dịch vụ hỗ trợ miễn phí cho các đối tác nhận quyền của mình từ khi các bên bắt đầu có cam kết hợp đồng và trong suốt quá trình kinh doanh của bên nhận. Sự hỗ trợ này mang lại lợi ích cho cả hai bên nhượng quyền và nhận quyền.

Sự trợ giúp từ bên nhượng quyền sẽ giúp bên nhận quyền kinh doanh theo đúng tiêu chí của bên nhượng quyền. Đặc biệt trong nhượng quyền kinh doanh hệ thống với các tiêu chí càng khắt khe hơn thì sự hỗ trợ của bên nhượng quyền là yếu tố quyết định trực tiếp tới hiệu quả hoạt động của bên nhận quyền. Mặt khác, nhờ việc liên tục hỗ trợ và quan tâm tới bên nhận quyền mà bên nhượng quyền sẽ định hướng được sự phát triển của các bên nhận quyền, giúp cho những giá trị đặc thù hệ thống nhượng quyền không bị mất mát hoặc bị ảnh hưởng.

Trong những lĩnh vực như kinh doanh nhà hàng, sản xuất nước uống đóng hộp, bán đồ ăn nhanh… bên nhượng quyền có thể đồng thời là nhà cung cấp cho bên nhận quyền nguyên vật liệu hoặc giới thiệu cho bên nhận quyền danh sách các nhà cung cấp chúng. Bên nhượng quyền gần như duy trì sự hỗ trợ này trong cả quá trình kinh doanh của các bên nhận quyền. Bên nhượng quyền cũng sẽ có những chương trình đào tạo nhân viên, nâng cao khả năng quản lý hay tư vấn về chiến lược marketing… nhằm tăng hiệu quả kinh doanh của bên nhận quyền. Ngoài ra, bên nhượng quyền còn hỗ trợ bên nhận quyền trong những trường hợp khó khăn. Ví dụ như chủ hệ thống nhượng quyền cà phê Trung Nguyên đã sát vai cùng đại lý nhận quyền của mình để giải quyết vấn đề trong một thời gian ngắn lượng khách hàng đến với Trung Nguyên giảm mạnh, hay là đưa ra những giải pháp để cải thiện tình hình khách hàng có biểu hiện nhàm chán đối với các sản phẩm cà phê Trung Nguyên…

Quản lý chất lượng của cả hệ thống Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Chất lượng của hệ thống nằm ở sản phẩm và tính hiệu quả của mô hình kinh doanh mà bên nhượng quyền tạo được. Chất lượng của hệ thống là yếu tố sống còn trong mọi hoạt động nhượng quyền kinh doanh. Để mở rộng hoạt động nhượng quyền kinh doanh của mình bên nhượng quyền cần phải duy trì và tăng cường chất lượng của hệ thống kinh doanh. Muốn vậy, bên nhượng quyền phải có những hình thức liên tục đào tạo, hỗ trợ và kiểm soát công việc kinh doanh của bên nhận quyền trong suốt quá trình nhượng quyền. Mỗi sự sai phạm dù nhỏ cũng cần được sửa chữa kịp thời nếu không sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới uy tín của toàn bộ hệ thống.

Đồng thời bên nhượng quyền cần thường xuyên có những hoạt động nghiên cứu và phát triển sản phẩm nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ của mình và tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

II. Vai trò của hoạt động nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập quốc tế

1. Lợi ích của nhượng quyền kinh doanh

Tại sao nhượng quyền kinh doanh lại được đánh giá là một trong những thành tựu lớn nhất của thương mại phương Tây? Tại sao nhượng quyền kinh doanh lại đang ngày càng phát triển và khẳng định được sức hấp dẫn của nó? Câu trả lời nằm ở lợi ích mà nhượng quyền kinh doanh có thể mang lại cho cả bên nhượng quyền và bên nhận quyền.

1.1. Những lợi ích đối với bên nhượng quyền

Thông qua nhượng quyền kinh doanh, các doanh nghiệp nhượng quyền có thể tìm thấy một giải pháp hữu hiệu để tăng trưởng và phát triển hệ thống kinh doanh của mình. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Lợi ích đầu tiên mà nhượng quyền kinh doanh có thể đem lại cho bên nhượng quyền là tăng thị phần và xây dựng được một thương hiệu mạnh. Bất kỳ doanh nghiệp nào cũng bị giới hạn bởi các nguồn lực, nhượng quyền kinh doanh đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường thông qua các nguồn lực bên ngoài hay chính là các đối tác nhận quyền. Thị phần của doanh nghiệp tăng lên không chỉ nhờ mở rộng mà còn nhờ sự khẳng định được chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ của cả bên nhượng quyền và bên nhận quyền.

Thứ hai, nhượng quyền kinh doanh giúp doanh nghiệp nhượng quyền giữ và thu hút ngày càng nhiều khách hàng hơn. Thông qua hệ thống nhượng quyền kinh doanh, bên nhượng quyền sẽ tạo được ngày càng nhiều mối quan hệ với khách hàng của mình ở nhiều vùng, miền khác nhau. Sự có mặt thường xuyên của thương hiệu cùng với chất lượng được đảm bảo sẽ góp phần không nhỏ tạo nên sự trung thành của khách hàng với sản phẩm.

Thứ ba, nhượng quyền kinh doanh là phương thức hiệu quả trong việc thâm nhập sâu vào thị trường một cách nhanh chóng hơn và với mức chi phí thấp hơn những hình thức kinh doanh thông thường. Giả sử không có nhượng quyền kinh doanh, nếu một doanh nghiệp muốn mở rộng hệ thống kinh doanh của mình thì không có cách nào khác là họ phải bỏ chi phí để thành lập những cơ sở kinh doanh mới cho hãng. Doanh nghiệp sẽ phải quan tâm tới hàng loạt vấn đề như: tìm địa điểm, nhân lực, đầu tư cơ sở vật chất ban đầu, đầu tư tài chính, điều hành và quản lý hoạt động kinh doanh… Chi phí cho tất cả các công việc trên không phải là nhỏ, hơn nữa để khằng định được sức mạnh trên thị trường thì doanh nghiệp không thể chỉ có một vài cơ sở như thế. Thông qua nhượng quyền kinh doanh, chủ hệ thống có thể có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn cơ sở nhỏ ở nhiều quốc gia khác nhau mà không cần phải bỏ quá nhiều chi phí để gây dựng nên được một hệ thống như vậy, bởi họ chỉ nhượng quyền kinh doanh thương hiệu hoặc hệ thống của mình cho các bên đối tác mà thôi.

Thêm vào đó, nhờ nhượng quyền kinh doanh bên nhượng quyền có thể hình thành mạng lưới phân phối chuyên nghiệp cho hàng hoá hoặc dịch vụ của mình. Với sự xuất hiện của hàng loạt các cơ sở kinh doanh nhận quyền mang thương hiệu hoặc theo mô hình của bên nhượng quyền, các doanh nghiệp nhượng quyền hoàn toàn có khả năng tạo lập được mạng phân phối sản phẩm hay dịch vụ sâu rộng cả về chất lượng và số lượng. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Xuất phát từ chính giá trị kinh tế lớn lao mà các doanh nghiệp có thể nhận được, nhượng quyền kinh doanh mang lại động lực kinh doanh mạnh mẽ cho các doanh nghiệp nhượng quyền. Trong nhượng quyền kinh doanh, bên nhượng quyền luôn luôn gắn bó với trách nhiệm làm chủ hệ thống và hoạt động nhượng quyền kinh doanh thành công bao nhiêu thì trách nhiệm đó lại lớn bấy nhiêu. Tuy nhiên, doanh nghiệp nhượng quyền càng làm tốt vai trò kiểm soát hệ thống thì những ích lợi mà họ nhận được càng tăng lên. Do vậy, các doanh nghiệp tham gia nhượng quyền sẽ nhìn nhận và thực hiện hoạt động nhượng quyền một cách hết sức nghiêm túc và có sự đầu tư chu đáo.

Ngoài ra, bên nhượng quyền còn được hưởng một phần doanh thu từ phí nhượng quyền. Theo qui định trong hợp đồng nhượng quyền, bên nhượng quyền sẽ được hưởng một khoản phí chuyển nhượng từ bên nhận quyền. Phí chuyển nhượng này thường gồm hai phần: phí chuyển nhượng ban đầu và phí kinh doanh hàng năm. Khoản phí chuyển nhượng ban đầu là số tiền mà bên nhận quyền phải trả cho bên nhượng quyền để được phép kinh doanh trên thương hiệu (trong nhượng quyền kinh doanh thương hiệu) hoặc theo mô hình (trong nhượng quyền kinh doanh hệ thống) của bên nhượng quyền. Phí chuyển nhượng ban đầu là một khoản cố định mà bên nhượng quyền đặt ra cho tất cả các đối tác nhận quyền. Tùy theo tiềm lực kinh doanh và khả năng mang lại lợi nhuận từ hệ thống nhượng quyền mà phí chuyển nhượng có thể cao hay thấp. Phí kinh doanh hàng năm hoặc hàng kỳ là số tiền mà bên nhận quyền phải trả cho bên nhượng quyền dựa trên kết quả kinh doanh hàng năm hoặc hàng kỳ của bên nhận quyền. Khác với phí chuyển nhượng, phí kinh doanh là một số tương đối được tính theo phần trăm doanh thu hàng kỳ của bên nhận quyền.

1.2. Những lợi ích đối với bên nhận quyền Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Đối với bên nhận quyền thì nhượng quyền kinh doanh là một giải pháp kinh doanh ít rủi ro và mang lại nhiều giá trị tăng thêm.

Một trong những lợi ích quan trọng nhất của nhượng quyền kinh doanh đối với bên nhận quyền là hạn chế rủi ro thất bại. Một trong những yếu tố nhạy cảm nhất trong kinh doanh là tỉ lệ thất bại khá cao ở các doanh nghiệp mới thành lập. Tuy nhiên, trong nhượng quyền kinh doanh thì tỉ lệ này lại tương đối thấp. Bên nhận quyền được phép kinh doanh trên một hệ thống đã có sẵn, với những sản phẩm mà thương hiệu của chúng đã được khẳng định trên thị trường đồng nghĩa với việc họ đã có thị trường ổn định cho đầu ra của sản phẩm. Theo số liệu của Bộ Thương mại Hoa Kỳ, trung bình chỉ có 23% doanh nghiệp nhỏ kinh doanh độc lập có thể tồn tại sau 5 năm hoạt động trong khi đó có tới 92% các doanh nghiệp mua quyền kinh doanh vẫn phát triển sau 5 năm nhận quyền, tức là chỉ khoảng 8% doanh nghiệp chưa thành công trong việc áp dụng kinh doanh nhượng quyền mà thôi.

Bên nhận quyền còn thu được lợi ích từ danh tiếng của thương hiệu và hiệu quả của mô hình kinh doanh mẫu. Lợi ích này thể hiện ở việc bên nhận quyền có thể kinh doanh trên một mô hình đã thành công, giảm đáng kể thậm chí không cần tính đến các biện pháp quảng cáo cho sản phẩm – một công đoạn vốn vẫn chiếm khá nhiều chi phí của các doanh nghiệp. Sở dĩ như vậy là do bên nhận quyền đã kinh doanh với hình ảnh, danh tiếng và đặc biệt là với sự tín nhiệm của khách hàng đối với hệ thống do bên nhượng quyền xây dựng. Thêm vào đó, bên nhận quyền còn được lợi từ nỗ lực quảng cáo chung của tất cả các bên nhận quyền khác cũng như của chủ hệ thống.

Nhằm tăng cường sức mạnh của cả hệ thống, bên nhượng quyền thường có những sự hỗ trợ về tài chính đối với bên nhận quyền. Bên nhận quyền có thể vay vốn từ các nguồn quỹ kinh doanh chung trong toàn hệ thống nhượng quyền nhờ đó có điều kiện để tiếp tục phát triển công việc kinh doanh của mình.

Không chỉ được hỗ trợ về mặt tài chính, doanh nghiệp nhận quyền còn được nhận sự hỗ trợ về đào tạo và công nghệ. Bên nhượng quyền sẽ có trách nhiệm hỗ trợ bên nhận quyền nhằm đảm bảo sự thành công cho hoạt động kinh doanh của bên nhận quyền và đồng thời giữ nguyên vẹn tính đặc thù hệ thống nhượng quyền. Sự trợ giúp này có thể là các thủ tục kế toán, các chương trình đào tạo về quản lý nguồn nhân lực, quản lý Marketing và tài chính…

Thêm vào đó, bên nhận quyền sẽ gián tiếp được hưởng những giá trị từ việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ của chủ hệ thống nhượng quyền kinh doanh. Để giữ vững và phát triển hệ thống của mình thì một trong những việc mà bên nhượng quyền không thể bỏ qua là cải tiến và phát triển kỹ thuật kinh doanh. Bên nhượng quyền sẽ chia sẻ những thông tin này cho bên nhận quyền với mục đích tạo sự đồng bộ trong hệ thống. Như vậy, bên nhận quyền sẽ thu thập được các kết quả và ứng dụng hữu ích từ quá trình nghiên cứu và phát triển mà họ khó có đủ khả năng tự mình thực hiện do tính quy mô của công việc.

2. Ý nghĩa của nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập quốc tế của các doanh nghiệp Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

2.1. Phát triển hệ thống kinh doanh

Thông qua nhượng quyền kinh doanh thương hiệu hoặc nhượng quyền kinh doanh hệ thống, bên nhượng quyền có thể phát triển được hệ thống kinh doanh của mình một cách nhanh chóng mà không mất những khoản phí đầu tư lớn do có sự đóng góp từ bên nhận quyền.

Lợi ích nhân rộng mô hình kinh doanh còn đặc biệt có ý nghĩa trong trường hợp bên nhượng quyền muốn phát triển hoạt động kinh doanh của mình ra thị trường nước ngoài. Việc có những đối tác nhận quyền ở thị trường các nước khác là một bàn tựa rất thuận lợi trong việc thâm nhập thị trường quốc tế của các doanh nghiệp nhượng quyền.

2.2. Xuất khẩu thương hiệu ra thị trường quốc tế

Ngày nay, thương hiệu được xem là tài sản quý giá của các doanh nghiệp. Nếu quan niệm trước đây cho rằng sự thành công của doanh nghiệp được đo bằng danh tiếng của thương hiệu mà doanh nghiệp đó có thì quan niệm ngày nay lại ghi nhận sự thành công của các doanh nghiệp từ mức độ chấp nhận thương hiệu đó trên phạm vi toàn thế giới ra sao. Trong tổng số 8 tiêu chí để đánh giá một nhãn hiệu (thương hiệu) nổi tiếng được qui định ở Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam thì có đến 3 tiêu chí đề cập tới yếu tố quốc tế hóa nhãn hiệu. Đó là “phạm vi lãnh thổ mà hàng hóa, dịch vụ mang nhãn hiệu đã được lưu hành; số lượng quốc gia bảo hộ nhãn hiệu; và số lượng quốc gia công nhận nhãn hiệu là nổi tiếng”.

Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, nhượng quyền kinh doanh mang lại cơ hội vô cùng to lớn cho các doanh nghiệp gây dựng thương hiệu của mình ở tầm vóc quốc tế. Nhượng quyền kinh doanh ở các thị trường nước ngoài là một kênh tiếp thị hiệu quả cho tên tuổi của doanh nghiệp nhượng quyền.

Việc xuất khẩu thương hiệu hay nhượng quyền kinh doanh thương hiệu là bước đi đầu tiên để nhà nhượng quyền nhân rộng toàn bộ mô hình kinh doanh của mình ở các nước khác trên thế giới, mà thực chất sẽ chính là quá trình nhượng quyền kinh doanh hệ thống.

2.3. Nâng cao vị thế của các doanh nghiệp tham gia Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

Thế giới hiện đang có khoảng hơn 16.000 nhà nhượng quyền nhưng có tới hơn 1 triệu nhà nhận quyền tham gia. Như vậy, trung bình cứ 1 nhà nhượng quyền sẽ có hơn 60 đối tác nhận quyền trong hệ thống của mình. Điều này cũng đã phần nào chứng tỏ được tầm ảnh hưởng của các nhà nhượng quyền trên thị trường.

Mặt khác, bản thân nhượng quyền kinh doanh là một phương thức kinh doanh đòi hỏi chất lượng phải được đặt lên hàng đầu. Do vậy, tham gia vào nhượng quyền kinh doanh và đặc biệt là đứng vững trên nhượng quyền kinh doanh tức là các doanh nghiệp nhượng quyền đã khẳng định được tiềm lực kinh doanh của mình. Một khi nhượng quyền kinh doanh được tiến hành trên phạm vi toàn thế giới thì sự khẳng định giá trị hay vị thế của doanh nghiệp sẽ còn có ý nghĩa hơn gấp nhiều lần.

Tuy nhiên, những ý nghĩa như phát triển hệ thống kinh doanh, xuất khẩu thương hiệu, hay nâng cao vị thế… mới chỉ là phần nổi của một tảng băng chìm. Nhượng quyền kinh doanh còn mang lại những lợi ích cụ thể trong quá trình thâm nhập quốc tế đối với các doanh nghiệp tham gia cũng như còn có chứa đựng nhiều ích lợi đang chờ được khai thác. Khóa luận: Nhượng quyền kinh doanh trong quá trình thâm nhập.

XEM THÊM NỘI DUNG TIẾP THEO TẠI ĐÂY:

===>> Khóa luận: Thực tiễn nhượng quyền kinh doanh ở doanh nghiệp

Viethue

Dịch Vụ Viết Luận Văn Thạc Sĩ 24/7 Chuyên cung cấp dịch vụ làm luận văn thạc sĩ, báo cáo tốt nghiệp, khóa luận tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp và Làm Tiểu Luận Môn luôn luôn uy tín hàng đầu. Dịch Vụ Viết Luận Văn 24/7 luôn đặt lợi ích của các bạn học viên là ưu tiên hàng đầu. Rất mong được hỗ trợ các bạn học viên khi làm bài tốt nghiệp. Hãy liên hệ ngay Dịch Vụ Viết Luận Văn qua Website: https://vietthuethacsi.com/ – Hoặc Gmail: dicvuluanvanthacsi@gmail.com

Post Views: 9